Научна фантастика
М. Џон Харисон на церемонијата за наградата Букер 2026
Осумдесет и едногодишниот британски писател М. Џон Харисон влезе во историјата како првиот автор од светот на научната фантастика кој ја доби престижната Букерова награда. Признанието му го донесе постапокалиптичниот роман „The End of Everything“, а со него стана и најстариот добитник во историјата на ова книжевно признание.
Објавено на 10.11.2026 - 18:30

Информатика
Повеќе формати на магнетни ленти
Технологијата што некогаш ни овозможуваше да снимаме телевизиски емисии и да гледаме филмови на VHS-видеокасети доживува неочекувана ренесанса. Но, овојпат магнетните ленти не се враќаат во дневните соби, туку во податочните центри, каде стануваат сè поважни за складирање на огромните количества информации што ги генерира вештачката интелигенција.
Објавено на 10.11.2026 - 17:00

Историја и археологија
Две нови генетски истражувања, објавени во списанието Nature, фрлаат нова светлина врз потеклото и ширењето на германските и келтските јазици во Европа. Анализирајќи илјадници геноми на луѓе што живееле пред повеќе илјади години, научниците идентификувале миграциски движења што можеби биле клучни за ширењето на овие јазични групи, но и за нивната денешна географска распространетост.
Објавено на 10.11.2026 - 16:15

Омнибус
Со амбиција во период од 160 недели да објави најмалку 160 книги, проектот на КЛИК е-издаваштво веќе бележи конкретни резултати. Паралелно, преку е-Библиотека Паноптикум се отвораат нови можности за дигитална достапност на македонската литература, вклучително и делата на авторите од иселеништвото.
Објавено на 10.11.2026 - 13:30

Телекомуникации
Од печат излезе книгата „Small Station – Big Operator: Low-Profile Amateur Radio“ („Мала радиостаница – голем оператор: нископрофилно радиоаматерство“) од Владимир Ковачески, Z35M, македонски радиоаматер, долгогодишен соработник на ЕМИТЕР и автор на повеќе книги од областа на радиоаматерството.
Објавено на 09.11.2026 - 19:15

Психологија
Сознанието дека едно книжевно дело можеби е создадено со помош на вештачка интелигенција може да го промени начинот на којшто читателот го доживува, дури и кога самиот текст не е променет. Истражувањата покажуваат дека луѓето исто дело различно го оценуваат во зависност од тоа дали веруваат дека го напишал човек или машина. Таа разлика отвора прашање колку во вреднувањето на книжевноста значи самиот текст, а колку уверувањето дека зад него стои човечки ум.
Објавено на 09.11.2026 - 17:15

Медицина
Пет случаи на морбили во Македонија. Засега, толку. На прв поглед, бројката изгледа мала. Се чини како изолиран инцидент, далеку од аларм за паника. Особено во време кога јавноста е навикната на многу поголеми бројки, на секојдневни здравствени предупредувања и на вести што брзо се потиснуваат една со друга. Но, во епидемиологијата, значењето на една бројка не се определува само според нејзината големина. Понекогаш, многу поважно е што таа ни кажува за состојбата во популацијата. А петте случаи на морбили ни кажуваат нешто што одамна требаше сериозно да нè загрижи.
Објавено на 07.11.2026 - 22:45

Информатика
Во српскиот државен дата центар во Крагујевец веќе работат два суперкомпјутера, чијшто капацитет се користи за развој на вештачка интелигенција, научни истражувања и технолошки иновации. До крајот на годината од Франција треба да пристигне и трет, значително посилен суперкомпјутер. За негово сместување веќе се подготвува посебен простор со современи системи за водено ладење.
Објавено на 06.11.2026 - 16:15

Аеронаутика
Фотографија на падобрански скок објавена во весникот Илустровани лист во 1926 година
Годинава се навршија 100 години од првите падобрански скокови на македонскиот простор, поточно во Скопје. Скоковите биле изведени на некогашниот, а денес подзаборавен аеродром во месноста Зајчев Рид крај Скопје. Биле изведени вкупно четири скокови од различни авиони, а двајца од тие смели падобранци биле од Скопје – Александар Трајковиќ и Константин Арсиќ. За жал, овој настан влезе во сферата на заборавената историја бидејќи никој, ниту еден од нашите медиуми или институции не го одбележа овој значаен историски настан. За оваа заборавена историја раскажува Ѓорги Чачкиров, поранешен пилот и хроничар на македонското воздухопловство
Објавено на 05.11.2026 - 17:45

Информатика
RAM меморијата се претвори во нова точка на судир помеѓу локалната ВИ и cloud дата центрите. RAM-от во персоналните компјутери можеби не е најдобро место за ограничените светски количини на DRAM чипови, смета директорот на OpenAI, Сем Алтман. Во интервјуто за Cheeky Pint, тој рече дека од перспектива на глобалната распределба на ресурси „доволно лошо“ е што голема количина меморија стои во компјутерите на корисниците и се користи активно само 5% од времето.
Објавено на 05.11.2026 - 16:45

Pages