Што е клучот на ЕГР вентилот? (Емитер 7-12/2019)

Падна тешко обложување меѓу мене и еден мој пријател за тоа што е клучот на EGR вентилот кај со­времените мотори. Само ЕМИТЕР може да ја спаси ситуацијата и за­тоа ве молиме за одговор.

Голем поздрав,

Горан Марковски

и Љубиша Крстевски

 

Клучот е во значителното при­суство на вода (H2O) во продуктите (гасовите) од согорувањето во мо­торите СВС. Имено, при идеалното согорување (интензивна окси­да­ција) продукти од согорувањето се топлина, јаглероден диоксид и вода (во испарена состојба). Е токму водата е “она главното” во нашиов случај затоа што и покрај фактот што таа се наоѓа во гасовита (ис­парена) состојба, продолжува да ја прима топлината од околината и оди кон состојба на прегреаност. Водата има многу голема специ­фична топлина (тоа практично зна­чи дека таа ја “пие” топлината) и ако дел од тие гасови ги вратиме повторно во комората за сого­ру­вање, водата што се наоѓа во тие гасови ја намалува температурата на истурените појаси кои се со ви­сока температура (реално, тоа се шпицови од топлина или многу вре­ли појаси од гас), а со тоа се нама­лува создавањето на многу отров­ните и опасни азотни оксиди, кои се создаваат во услови на високи тем­ператури од останатите продукти од реалното согорување во ком­пресиониот простор. При ова, мо­тор­от е еколошки прифатлив (т.е. поминува на технички преглед).

Томе Скендеровски


Аудио DC филтер (Емитер 7-12/2019)

Имам еден интересен проблем, а знаејќи дека разговарам со аудиофили се надевам дека ќе мо­жете да ми помогнете :)

Неодамна го надградив до­маш­­ното кино со AVR ресивер на ARCAM, модел AVR550, напојуван од масивен тороиден трансформатор. Од пред неколку дена почна да се појавува механички брум од транс­форматорот. Почнав да истра­жу­вам околу темата, направив пре­порачан troubleshooting и с# наве­дува на тоа дека постои DC-Offset во мрежата за напојување (230 Vac). Веднаш барав каде може да се купи DC trap (blocker), но очигледно про­из­водителите знаат која е нивната целна група и забегуваат со цени :) – најевтината понуда почнува од 400 евра па нагоре. Интересно е што неколку сајтови водени од ен­тузијасти нудат DIY решенија, а ис­тото го гледаат како можност да заработат нешто со тоа. Еден од нив е од Шведска и нуди готови печатени плочки со и без ком­по­ненти: https://sjostromaudio.net/cart/en/mains-circuits/62-dct03-dc-filter-for-...

Ме интересира кое е вашето мислење околу квалитетот на ре­ше­нието погоре? што би се додало или одземало за да се добие ре­зултат како оној од познати брен­дови кои работат со дополнителни безбедносни европски стандарди и наплаќаат големи пари за тоа? Или со други зборови, дали вреди да инвестирам време и пари во DIY (направи сам) проект ако ква­ли­тетот на скапите брендирани реше­нија не може да се постигне со са­мо­градба?

Фала однапред,

Дејан Панов

 

Прво треба да се провери дали DC офсетот во мрежата навистина е проблемот. Ако DC офсетот пос­тои, тогаш решението е едноставно и релативно евтино – шемата и вред­ностите се дадени на Сликата 8 на следниот линк:

https://sound-au.com/articles/xfmr-dc.htm

Препорачувам да се прочита целиот текст од линкот – Род Елиот е експерт со светско реноме.

Владимир Филевски


Скалично светло со предупредување (Емитер 7-12/2019)

Ве молам за одговор на не­кол­ку прашања:

1. Шемата што ја имате дадено во Емитер 4/2014 за склопот Ска­лично светло со предупредување пред гаснење, дали е точна?

2. Дали имате изработено ва­ков склоп?

3. Дали треба посебно напо­јување за LM311?

4. Зошто се носи 230VAC ди­рект­но на LM311?

5. Дали имате плочка за истиов проект со број ППК1413?

Гоце Ѓорѓиевски

 

Пред некој ден одговарав на слични прашања за истиов проект. По сè изгледа дека ни Вие го не­мате прочитано текстот бидејќи за сè што прашувате е јасно напишано во статијата “Автоматски прекину­вач за осветлување” од Емитер 4/2014.

1. Да, шемата е точна, како што е вообичаено за Емитер.

2. Да, го има изработувано наш соработник.

3. и 4. Не треба посебно напоју­вање за LM311. ИК LM311 се напо­јува од приклучокот за 230Vac, но тој напон се смалува со компо­нен­тите R7, C4, D1, D2, C5 на вредност од 5,5Vdc со кој се напојува ИК. Ова подетално е објаснето во наведе­ниот напис, на стр. 59. Зошто токму така е направено, има објаснување во текстот.

5. Моментално имаме само ед­на плочка ППК1413.

Прашање до Вас – го имате изработено колото или планирате да го изработите?

Поздрав,

Слободан Таневски


Почетно притегнување на клинести ремени (Емитер 7-12/2019)

Мошне често приватно рабо­там со клинести ремени и ме ин­тересира дали постои некое општо правило за нивното почетно при­тегнување? Во литературата што ми е достапна ништо конкретно не можам да најдам за овој мој проблем. Многу Ви благодарам за од­говорот.

Ненад Стојковски

 

Експлицитен одговор за тоа колку се притегнуваат клинестите ремени во стручната литература е тешко да се најде. Впрочем, го не­ма. Тоа произлегува од фактот што клинестите ремени го пренесуваат моментот благодарение на нор­мал­ните сили врз бокот на ременот, предизвикани од заклинувањето на ременот кога тој е под опто­ва­ру­вање и варира (се самонагодува) од големината на тоа оптоварување. Тоа, практично, значи дека пот­ребна е само релативно мала по­четна сила на претходно притег­нување, со цел да може да се реа­лизира (возникне) заклинувањето на ременот. Колкаво е тоа почетно притегнување? Мало. Тоа прет­ход­но притегнување практично се на­годува на следниот начин: ако нај­долгиот слободен огранок на кли­нестиот ремен е во должина до 300 милиметри, тогаш клинестиот ре­мен треба да е толку затегнат да можеме со палецот на нашата ра­ка, притиснувајќи го ременот на­внатре, на половината од таа дел­ница, да се повлече за околу 10 до 15 милиметри. А ако делницата е поголема од 300 милиметри, по­влекувањето на ременот да е меѓу 20 и 30 милиметри. При ова се сме­та дека возникнала доволно по­четна сила на триење, којашто при оптоварувањето на ременот преми­нува во сила на заклинување, која, пак, го пренесува потребниот момент. Ова важи за сите класични клинести ремени.

Томе Скендеровски


Проект за аматерски радиотелескоп (Емитер 7-12/2020)

Ме интересира дали некогаш сте објавиле нешто во врска со кон­с­трукција на засилувачи и антени за аматерски радио телескоп(и)? Да­ли некој ваш читател или сора­бот­ник се има обидено да направи радио телескоп?

Интересен пример за „отка­че­на” употреба: https://www.qsl.net/yu1aw/ANT_VHF/ANT.htm

Александар Шулевски

 

Досега не сме објавиле таков проект. Темата е многу интересна, но бара големи познавања од елек­трониката и радиоастрономијата, како и добра местоположба за ан­тената (радиотелескопот). Пред речиси 40 години, кога поактивно се занимавав со астрономија, купив една американска книга „Радиоа­строномија” наменета за енту­зи­јасти-самоградители, со детални конструкции на радиоастрономски антени и приемници. Сепак, денес напредокот на техниката ја има прегазено таа книга. После толку време има голем напредок во елек­трониката, со подобри транзистори и конструкции на приемници, со помал шум и поголема селек­тив­ност. Но, градската околина за­гадена со електромагнетни шумови не влијае поволно на таквите про­екти, а и димензијата на антената треба да е голема, така што не гледам некој потенцијал за успех на еден таков евентуален проект. За некои посилни астрономски радио­извори може да се пројде со некој помал array од хеликоидални анте­ни, но и тоа не може да се постави на балкон од стан – за таков проект мора да се има куќа со двор.

На дадениот линк е опишана средно голема (за радиоаматерски услови – огромна!) параболична радиоантена, која инаку може да се користи како радиотелескоп, но таму е опишана нејзината употреба исклучиво како Earth-Moon-Earth ра­диоаматерска радиокомуникација - што нема врска со радиоастроно­мијата, иако таму попатно се спом­нати некои мерења на сигналот од неколку галактички радиоизвори, заедно со Сонцето).

Владимир Филевски


Напојување на “Автоматски прекинувач за осветлување” од Емитер 4/2014 (Емитер 7-12/2020)

Здраво,

Сакам да прашам дали има греш­ка во шемата за автоматски прекинувач за скалично светло од Емитер 4/2014, поточно дали ко­лото LM311 треба да биде поврзано на 230V како што е на шемата или на друго напојување од 12V?

Давор

 

Тоа што го прашувате е јасно напишано во статијата. Дали ја има­те прочитано? ИК LM311 се на­појува од приклучокот за 230V, но тој напон се смалува со компо­нен­тите R7, C4, D1, D2, C5 на вредност од 5,5V со кој се напојува ИК. Ова подетално е објаснето во наве­де­ниот напис “Автоматски прекину­вач за осветлување” од Емитер 4/2014, на стр. 59.

Слободан Таневски


Проблеми со унимер (Емитер 7-12/2020)

Почитувани,

Добив на подарок унимер ISKRA US6A, кој не е исправен. На омското подрачје х1 има отпорник со видливи оштетувања од горење, со ознака 36е5. Претпоставувам дека треба да е 36 оми, но на мере­ње покажува 300 k. Исто така има оштетен кондензатор со ознака ISKRA 50000 j 630 V - KFMU 40/+85. Не ја разбирам оваа ознака - колкав треба да биде капацитетот? Го ис­про­бав подрачјето за мерење на­пони и тоа е исправно.

Во унимерот нема батерија, а на Гугл најдов дека ознаката на батеријата е 2R10 од 3 V. Во про­давниците најдов батерија 3,7 V – дали таа батерија е соодветна за него и дали може да се стави појака батерија?

Од десната страна на уни­мер­от има два конектора за наизме­нична струја – не знам за што слу­жат? Дали се тие за полнење на батеријата и дали може да има ба­те­рија која може да се дополнува?

Дали може од вас да ги до­бијам соодветните отпорник, кон­ден­затор, батерија и електрична шема? Имам основни познавања од електроника, но без ваша помош не би можел да го поправам.

Владо Арсов

                            

Оштетениот кондензатор има капацитет од 50 nF, толеранција од 5% и максимален еднонасочен на­пон од 630 волти. Отпорникот има отпорност од 36,5 оми.

За да може унимерот US6A да мери отпорност, мора да се инс­талира батерија од 3 волти. Не “по­јака”, туку точно 3 волти, инаку мерењата ќе бидат погрешни! Ба­теријата 2R10 тешко може да се најде, но наместо неа може да се користи ЕДНА литиумска CR123A или CR14505 (овие НЕ се полнат!) кои се со помали димензии од 2R10, па ќе може лесно да се сместат во постоечкото лежиште за ба­те­ри­јата, но ќе мора на некој начин да се поврзат плусот и минусот од ба­те­ријата со соодветните контакти од лежиштето. Или, може да се на­прави надворешно напојување со две сериски споени алкални ба­терии од по 1,5 волти.

Приклучоците од десната стра­на за наизменичен напон НЕ служат за полнење на батеријата (таа НЕ се полни!), туку служат како извор на наизменичен напон за мерење на кондензатори. Со оглед на очи­гледното неискуство, советувам да не се приклучува на наизменичен напон!

Списанието ЕМИТЕР не про­дава отпорници, кондензатори и батерии! Тие може да се купат во секоја продавница за електронски делови. Шемата на унимерот е во прилог на веб-страницата за оваа статија.

Владимир Филевски


Тврда педала од спојка (Емитер 204 - 4/2022)

Здраво ЕМИТЕР,

Имам автомобил Рено Кан­го кој го користам за службени работи. Возилото го купив на старо. Имам еден проблем: пе­да­лата за спојката (ку­плун­г­от) е многу тврда и кога го во­зам возилото преку целиот ден понекогаш ме заболува ле­вата но­га. Дали е тоа нормално или се работи за некаков де­фект? Ако е потребно, ве ин­фор­ми­рам дека ав­то­мобилот има ди­зелски мотор. Ви бла­годарам на одговорот.

Марко Јанковки,

 

Почитуван Марко,

Со вашето возило све е во ред и нема никакви проблеми во однос на спојката (кум­плунг­от). Вашето возило е опремено со сува едно­ламеласта фрик­циона спојка со та­њи­раста пру­жина на притисната плоча. Име­но, дизелските мотори со иста или слична силина како бензинските имаат околу два пати поголем вртежен момент на мо­торот отколку бензинс­ките мотори. Тоа значи дека потребна е околу два пати по­го­лема нормална по­тисна сила врз ламелата за да може таа да го пренесе тој момент. А за тоа е потребна скоро два пати “по­силна” тањираста пружина која се наоѓа во корпата на при­тисната плоча. А како пре­нос­ниот меха­низам (од педалата до притисната плоча) има при­родно ограничен и ист од на педалот од спојката како кај бензинските мотори а заради едноставност отсуствува сер­во­механизам за педалот на спој­ката (засилувач на сила), тоа природно и нормално значи отпорот на педалот од спојката кај вашиот мотор да е околу два пати поголем од колку кај “еквивалентните” бензински мо­тори. Дефинитивно, Вашата спојка (кумплунг) е сосема ис­правна и немате никакви проб­леми со него. Слободно и без­грижно користете си го Вашиот автомобил.

Томе Скендеровски


Проблеми со бекапот (Емитер 10-12/2018)

Почитуван ЕМИТЕР,

Имам проблеми со бекапите на документите од мојот компјутер. Бекап правам еднаш ме­сечно. До­ку­­ментите тежат околу 300 GB и кон­тра­продуктивно е копија да се прави примитивно со тоа што ќе се сними целата датотека одново, а старата копија на датотеката ќе се избрише. Системот на фолдери и потфолдери ми е исклу­чително сло­жен и често имам потреба од пре­име­нување на некои стари фолдери и бришење на некои датотеки, како и креирање и смес­тување на нови датотеки.

Условот е бекапот да е верна копија на целата организација и содржина на моите доку­менти во моментот кога е тој направен. Иде­јата е ако ми се расипе работниот диск, да ги имам сите документи со нивната организација во над­во­реш­ниот хард диск (како верна копија) како и на компјутерот за по потреба само да ги насни­мам на новиот хард диск од компјутерот кога ќе го сменам расипаниот хард со нов и да про­должам да работам.

Би ве замолил за совет како да го решам овој проблем. Дали пос­тојат некои програми за бекап кои функционираат така што прават пре­сни­мувања и бришења само на промените во папката со доку­мен­ти или подобро е да одам со пара­лелен (втор) внатрешан хард диск, кој во реално време ги ажурира сите промени во “ори­ги­налниот” хард диск и така јас фактички во реално време имам копија на сите мои до­ку­менти.

Ви благодарам за одговорот,

Томе Скендеровски,

 

Изборот на вистинско решение за бекап на податоците знае да биде вистински “ноќен кош­мар” особено ако се работи за масовни бекапи со мноштво податоци, орга­низирани во папки и со соодветна структура. Да, се сложуваме со констатацијата дека обичното, “пе­шачко” архи­вирање на 300+ GB по­датоци е непрактично и бавно, а постои и можност тие несакано да се избришат, да се удвојат и слично.

RAID, Replication и/или Mirroring техно­ло­гиите, кои главно овоз­мо­жу­ваат чување на една копија од податоците можат да бидат едно од можните решенија. На пример, RAID 1 (Mirroring) овозможува пра­ве­ње верна копија на работниот диск во реално време. Во случај на негово отка­жу­вање, системот про­должува да работи од вториот диск, на којшто дотогаш се правени ко­пии. Но, во случај на каква било корупција на податоците или “ви­русна инфекција” која нема да се открие веднаш, тие коруптирани/заразени документи ќе се насни­маат и на другиот диск. Со тоа, проблемот се удвојува, грубо ре­чено, а и се зголемува брзината на заразување на целиот систем со вирус.

Значи, и RAID опцијата, иако ефикасна, сепак не е најполезно решение.

Како најпрактично решение во овој случај се наметнува правењето бекап во реално време, или т.н. Continuous Data Protection (CDP). Ова реше­ние се разликува од RAID1 по тоа што во случај на корупција на актуелните податоци, дава оп­ција да се повратат претходните, веќе снимени и некоруптирани.

Постојат програми за оваа на­мена – на при­мер EASEUS TO DO BACKUP, ACRONIS BACKUP, LIVE FILE BACKUP. Овозможуваат пра­ве­ње бекап во реално време на системски фајлови, цели партиции/дискови, како и на поединечни да­тотеки. Потребно е малку трпение за да се нагодат, но потоа функ­ционираат беспрекорно. Бекапот може да се врши на интерен или на екстерен диск, мрежно, на друг компјутер, во CLOUD опкружување, а поддржани се и вирту­елни ма­шини.

Не се бесплатни, но овоз­мо­жуваат бес­пла­тен тест-период и не се скапи.

Не успеавме да пронајдеме бес­платно ре­шение, но не значи и дека не го има.

И конечно – каде да се чуваат копиите?

Екстерен или интерен диск, мрежно, на друг компјутер – сето тоа е подложно на хаварии, што би значело губење на податоците. Да, има специ­јализирани сервиси за враќање на податоците од оште­тени дискови, но целосниот успех не е загарантиран, а и самата опе­рација е мошне скапа. За загубе­ното време и да не говориме. Дури и да се одлучиш за ваква опција, тогаш екстерен SSD диск е најдоб­рата опција – можеш да ги носиш со себе податоците насекаде, а и SSD дискот нема механички делови, така што е поотпорен на хаварии. Секако, треба да е заш­титен од статички електрицитет.

CLOUD опкружувањето е мо­жеби најсигурна верзија, но сепак – податоците се на нет...

Се надевам дека барем малку помогнавме во разрешувањето на дилемата.

Зоран Ивановски


Бутабилно CD/DVD/USB за Линукс (Емитер 204 - 4/2022)

Почитувани колеги,

Изминатиов период ги пре­лис­тував старите броеви на Еми­тер (од јануари 2002 го­дина до октомври 2010 го­ди­на). Би сакал да ви пос­тавам прашање за кое ми треба ваша помош:

За кои дистрибуции на Ли­нукс оперативниот систем пос­тојат сер­виси преку кои може да се добие едно бесплатно бутабилно CD/DVD на мојата домашна адреса? Ве мо­лам, ако сте во можност, наведете ми ги точните интернет-стра­ници на кои треба да ги ос­та­вам моите податоци.

Како алтернативно реше­ние, од кои интернет-страници можат да се преземаат ISO сли­ки од горе­наведените бутабил­ни CD-а / DVD-а? Во тој случај, јас самиот би сни­мил бутабилно CD / DVD.

Јас лично повеќе ја прет­по­читам првата варијанта, дури и ако треба да чекам за инста­лација на Линукс оперативен систем со не­дели. Во секој слу­чај, втората вари­јанта исто та­ка не е скапа.

Дали некоја од фирмите што склопуваат и продаваат пер­со­нал­ни компјутери, дис­три­буираат и бес­платни бута­билни CD-а / DVD-а? Во тоа би била вклучена и нашата орга­ни­зација Слободен Софтвер.

Однапред ви благодарам за издвоеното време за од­го­вор на ова писмо.

 Со почит,

Филип Георгијев, дипл. ел. инг.

 

Со просто внесување на "linux.iso file" (без наводници) во GOOGLE пребарувач, ќе до­би­ете куп линко­ви, за различни Linux дистрибуции. Зависно од која дистрибуција ја сакате (Kali, Ubuntu, Lite, Mint, Red Hat, SuSe, Fedora), изберете го тој ISO фајл.

Еве еден конкретен линк:

https://www.linuxlookup.com/linux_iso

Белки ова ќе помогне,

Поздрав,

Зоран Ивановски

 

Никој веќе не користи дис­три­бу­ција на софтвер преку CD/DVD. Пластиката не е био-раз­градлива :). Затоа, дури и са­мите произ­во­ди­тели на бренд компјутери, во свои­те стан­дар­д­ни конфигурации не пос­та­ву­ваат CD/DVD погон, до­кол­ку тоа специфично не им е наз­на­чено. Слично е и со скло­пу­ва­ните конфигурации, кои с# по­ретко се добиваат со CD/DVD, ако не побара купувачот. За­ради ова не гледам потреба за бутабилно CD/DVD, туку тре­ба да симнете ISO-фајл и да нап­равите бутабилно USB.

Најдобри дистрибуции за десктоп-компјутери се Ubuntu и Fedora, а ISO-инсталации, може да се најдат на нивните офи­цијални сајтови:

https://ubuntu.com/#download

https://getfedora.org/en/workstation/download/

На нив има и инструкции, како да се направи бутабилно USB (и CD/DVD, доколку мора) или да се упот­реби најчесто користената алатка за креи­рање бутабилни USB драј­вови, Rufus: https://rufus.ie/en/

Александар Бабаков


Pages

Пишувајте ни, прашувајте, коментирајте, предлагајте...

Ако имате некоја критика, пофалба или предлог за списанието, ако имате прашање или коментар во врска со некој напис објавен во ЕМИТЕР, ако имате прашање од која било област од науката и техниката или, ако имате проблеми со изработка и поправката на вашите уреди и системи – слободно обратете ни се.

Потрудете се вашите писма да бидат кратки и прецизни, но внимавајте да ги содржат сите неопходни информации во врска со темата. Ќе се потрудиме нашиот одговор да го добиете што побрзо (преку e-mail), а најинтересните писма, заедно со нашиот одговор ќе бидат објавени во списанието и на нашиот Веб портал (https://emiter.com.mk/pisma). Во секој број едно писмо ќе биде прогласено за “Писмо на бројот“ и неговиот автор ќе биде награден со полугодишна претплата на ЕМИТЕР.
Напоменуваме дека сите писма што ќе пристигнат на адреса на редакцијата сметаме дека се испратени со цел да бидат објавени. Редакцијата го задржува правото да ги обработи писмата што ќе бидат објавени, во насока на лектура, појаснување и кратење. На крајот, мора да напоменеме дека, и покрај нашата желба, сепак, не сме во можност да одговориме на сите писма и прашања.