Каде може да се купи материјал за флексибилна ппк (Емитер 10-12/2018)

Здраво.

Работам на едно старо возило, па морам да ја преработам инструмент-таблата. За таа потре­ба, тре­ба да го сменам флет кабелот, кој е иски­нат. Дали знаете каде можам да купам матери­јал за “flexible pcb”? Веројатно тоа е странскиот назив за ова.

Благодарам однапред,

Дарко Кузманов

 

За флесибилна ППК (flexible pcb), или ППК на фолија обратете се во Логинг електроник и во ГАЦ елек­троник. Не верувам дека има­ат “на лагер”, но веројатно можат да нарачаат на Ваше барање. Друго решение е флексибилната ППК да ја замените со обичен флет кабел.

Слободан Таневски


Звучници со 12-инчни драјвери (Емитер 1-3/2019)

Здраво Емитер,

Би сакал да купам hi-fi бас драј­вери до 12 инчи, средна класа (т.е. поевтина варијанта), за само­градба, па би сакал да знам ка­де има вакви компоненти во Македо­нија, или да ми предложите некоја интернет-страница со евтина до­ста­ва.

Однапред благодарам,

Даниел

 

Во последниве 25 години, во hi-fi техниката речиси воопшто не се сре­ќа­ваат звучници што користат 12-инчен бас драјвер, освен некол­ку екс­трем­но скапи модели од high-end езотеријата, со цена над 5000 евра за еден пар. Причините за тоа се мно­губројни, а една од нив е големиот габарит потребен за так­ва звучна кутија. Но, тоа се причини произле­зени од испитувањата на пазарот, според кои се раководат големите компании што произ­веду­ваат звуч­ници. Индивидуалните пот­реби не мора да бидат во тој ка­лап на потро­шу­вачките трендови, па сметам дека ова прашање за 12-инчен нискотонец е насочено кон задоволувањето на некои сосема специфични барања. Сепак, за да можам да дадам прециз­ен одговор, треба да ги знам мотиви­те за бара­њето за толку голем бас-звучник, односно кои се тие специ­фични ба­рања?

Дали намерата е да се добие што подлабок бас (пониска фрек­вен­ција), или намерата е да се до­бие што погла­сен бас? Или и двете? И за двете барања се подразбира дека волу­мен­от на кутијата ќе биде голем. Колкав е најголемиот во­лумен (димензиите) на звучната кутија што е прифатлив? Колку дла­бок бас мора да се добие - колку Hz треба да биде долната гра­нич­на фреквенција? Колкав макси­мален звучен потисок (SPL - Sound Pressure Level) треба да се добие? Пос­лед­ново прашање зависи од два фак­тора истовремено - максималната моќност на засилувачот и осет­ли­воста (ефикасноста) на звучникот. Колкава максимална излезна моќ­ност има засилувачот што ќе се користи?

Со оглед на тоа што не спом­навте ништо од погоре наведеното, претпоставувам дека ништо друго не е важно, освен да биде 12-инчен нис­ко­тонец. Значи, останува само цена­та. Тука морам да нагласам дека цената најчесто е тесно повр­зана со квалитетот на звукот. Ед­нос­тавно, не може да се очекува квалитет од евтин 12-инчен звуч­ник, па затоа забора­вете на сите кинески, корејски, тајван­ски и слич­ни звучници (Simsonik, Tele, ...). Нај­евтиниот 12-инчен нискотонец за кој сигурно знам дека има одличен квалитет е Beyma 12BR70. Шпан­скиот производител Beyma е познат по ква­ли­тетот на своите производи и по особено прифатливите цени, па токму затоа користам нивни звуч­ници во голем број мои проекти. Ниското­нецот 12BR70 можам да го понудам по цена од 90 евра за едно парче. Не знам што подразбирате под “средна класа” и “поевтина ва­ри­јанта”, но секој 12-инчен ниско­тонец со цена пониска од 90 евра сигурно спаѓа во најниската можна класа и тешко дека би можел да се нарече hi-fi. Сепак, постои еден исклучок - постојат добри 12-инчни сабвуферски нискотонци наменети за автомобили (со номинал­на им­педанса од 4 оми), производ на ре­но­мирани фирми (Pioneer, Infinity, Kenwood и други), што можат да се најдат по пониска цена, дури и за 55 евра. Но, таквите сабвуферски драј­вери не ги препорачувам за употреба како нискотонец во кла­сична три­појасна hi-fi звучна кутија (со средно­тонец и високотонец), бидејќи тие најчесто не можат да испорачаат ква­литетни средни то­но­ви до опсегот над кој средно­тонецот треба ја преземе работата (обично 500 - 800 Hz). Тие се добри само за сабвуфери.

На крајот, не заборавајте дека изборот на нискотонец е само еден мал дел од проектирањето на ком­плетен звучнички ситем. Тука спаѓа проектирањето на кутијата (каби­не­тот), изборот на среднотонец и ви­со­котонец, и најважното - про­ек­ти­рање на свртницата. Сето тоа е не­во­з­мож­но без акустички мере­ња и многу знаење. За понатамош­на по­мош, пи­шете на contact@audioexpert.com.mk.

Владимир Филевски

 

Здраво г. Филевски,

Мило ми е што се заинтере­сирав­те и што толку опширно одго­воривте. Имам многу слушнато и прочитано за вас и благодарам што уште има вакви луѓе што им пома­гаат на аматерите како мене.

Аудио опремата е мошне ска­па, а јас немам толу финансии, но со тек­от на времето успеав да се стекнам со следниве компоненти, со кои се гордеам: A/V рисивер Sony STR-DA50ES, засилувачи Pioneer A-676 R и Audion A475 (2h120 W /8 оми), subwoofer Jamo SW 410E и звучници Visonik VSL 143 (со 10-инчен бас), Canton Fonum 501 и Canton Piano 3.

Бидејќи кутиите (кабинетите) се оштетени, идејата ми беше да им направам исти такви кутии (по во­лу­мен) и да се “поиграм” со сите звуч­ници, плус да додадам некој 10 или 12-инчен нискотонец, па да нап­равам кутии во стил на скапите аудиофилски звучници во неколку “ката” (како на фотографиите што ги доставувам) – на пример, најгоре 10-инчниот ниско­тонец од Visonik, на средината двата звучника Canton и долу некој ниско­тонец Beyma во соодветна кутија.

Би прашал за Вашето мислење за ова, или можеби не оди тоа така како што мислам?!

Однапред благодарам

Даниел

 

Сега работите веќе се појасни - не се работи за перформансите, туку единствено важно е кутијата да има 12-инчен бас заради из­глед­от. Но, како што веќе објаснив, не може така едноставно “само да се додаде” 12-инчен нискотонец, туку мора да се направи комплетно нов проект, со нова свртница и нова, заедничка кути­ја со повеќе од­де­лени комори.

Воопшто не е проблем да се нап­рави звучнички систем што ќе биде сличен на звучниците дадени на фото­графиите, само треба да се располага со соодветни драјвери. За една таква звучна кутија пот­ребни ни се: еден високотонец (во средината), два иден­тични средно/нискотонци од 4 до 8 инчи (пос­тавени непосредно над и под висо­котонецот) и два нискотонца од 10 или 12 инчи (поставени најдолу и најгоре). Тоа може да се постигне само во случај ако Canton Fonum 501 и Piano 3 имаат идентични средно/нис­котонци.

Владимир Филевски

 

Идејата ми беше звучниците Canton Fonum 501 и Piano 3 да се постават еден над друг, секој во свој нов каби­нет (со волумен ист како постоечки­те), а да се иско­ристат нивните сврт­ници и да се поврзат во серија бидејќи и двата се 4 оми (за да добијам 8 оми) и да се поврзат со рисиверот Sony. По­тоа, звучниците Visonik VSL 143 да бидат најгоре, во посебна нова ку­тија со ист волумен како пос­тоеч­ката и да се поврзат со засилувачот Pioneer, кој ќе зема сигнал од pre-out од рисиверот Sony. Сакав да го на­дополнам целиот тој столб во дол­ниот дел уште со еден 10 или 12-инчен бас, во посебна кутија и со свртница, поврзан со рисиверот Audion, кој ќе зема сигнал од rec-out од засилувачот Pioneer.

Можеби е малку комплици­ра­но, но се надевам дека ќе ме сфа­ти­те – значи целиот звучнички столб ќе се состои од 4 кабинети, кои ќе се напо­јуваат од 3 засилувачи.

Инаку, имам софтвер за пре­смет­­ка на кутии, се вика BassBox Pro и мислам дека би ми завршил работа за пресметка на кутија за новиот нис­котонец.

Би ми значело Вашето мис­ле­ње за целокупниот проект.

Даниел

 

Тоа што сакате да го напра­вите не е комплицирано, напротив – многу едноставно е за сфаќање, но е многу погрешно!

Од електрички аспект, пог­реш­но е да се поврзуваат сериски два раз­лич­­ни звучника! Дури и ако има­ат иден­тични драјвери и идентични сврт­ници (што ми изгледа дека е случај кај Canton Fonum 501 и Piano 3), волумените на кутиите (каби­нетите) им се различ­ни, што значи дека на исти фреквен­ции нивните импеданси ќе се разлику­ваат во басовите, предизвикувајќи при се­рис­кото поврзување голем дис­ба­ланс на напоните што одат на секој бас/среднотонец, а тоа ќе резул­тира во голем акустички дисба­ланс, а мож­но е и оштетување на бас/средно­тонците.

Од акустички аспект, погреш­но е да се наслагаат звучни кутии една врз друга, како што планирате – сеедно е што тоа би била еди­нечна нова кутија со посебни ко­мори, крајниот ефект е ист. Кон­цепцијата со два (или три) висо­котонца поставени на големо рас­то­јание е сигурен рецепт за ката­строфална акустичка интерфе­рен­ција (ефект на “чешлест” филтер). Истото важи и за бас/средно­тон­ците. Освен тоа, тоновите од звуч­никот од 10 инчи ќе се мешаат со оние од звучниците од 8 инчи, ако не се направи нова свртница за нив. Погледнете ги пов­торно фотогра­фиите што први ми ги испративте – таму има само еден високотонец, а среднотонците се горе и долу над него и се поставени што е можно поблиску до високотонецот, а дури потоа, над и под среднотонците се поставени нискотонците. Само на тој начин може да се избегне ефект­от на “чешлест” филтер.

Единствен правилен концепт е следниов: во средината ќе има еден високотонец од Canton Fonum 501, под него ќе биде калотниот среднотонец од Visonik VSL 143, над високотонецот и под среднотонец­от ќе има по еден бас од 8 инчи од Canton, сериски повр­зани (под прет­поставка дека басовите од Fonum 501 и Piano 3 се идентични), најгоре ќе биде басот од 10 инчи од Visonik VSL 143, а најдолу басот од 10 или 12 инчи (што допрва треба да го набавите). За жал, не може да се иско­ристи високотонецот од Visonik VSL 143 (заедно со неговата сврт­ница) бидејќи на фотографијата забележав дека постои видливо физичко оштету­вање (нагмечува­ње) на неговата ка­ло­та. Мора да се направи нова кутија со една заед­ничка комора за басо­вите од 8 инчи и со две различни ко­мо­ри за басо­вите од 10 инчи и 12 инчи. Исто така, мора да се конструира нова свртница за целиот звучнички сис­тем. Ваквиот звучнички систем ви­зуел­но ќе делува дури и помоќно од моделите на фотографиите.

Можна е и малку поедноставна (и поевтина) верзија, без допол­нител­ниот бас од 12 инчи. Во тој случај басот од 10 инчи би дошол долу, на­мес­то горе. Ваквиот звуч­нички сис­тем визуелно исто така ќе делува моќно.

Владимир Филевски

 

Ви благодарам што се трудите сè да ми објасните коректно, па сега ми е малку појасно. Жал ми е што не може да се изведе така како што замислив. Како што реков, не рас­полагам со големи финансии, па ќе треба да продадам нешто и да собе­рам повеќе пари. Најдобро ќе биде да купам пот­полно нови драјвери. Бидеј­ќи ја зас­тапувате фабриката за звуч­ници Beyma, би сакал да ми направите една ваша конфигурација од нив - со еден високотонец, два средно/ниски 6,5 инчни драјвери и два нис­ко­тонци од 10 инчи (по кутија), сврт­ница за нив и колку би ме чи­нело тоа?

Или, како втора варијанта, ако ги искористам само моите стари звуч­ници – што ќе добијам со нив и колку ќе чинат новите свртници и вашите трошоци за инженеринг?

Уште еднаш Ви благодарам за Вашето трпение.

Даниел

 

Сега барате цел сет потполно нови драјвери, и тоа од високо­профе­сионален производител, со цени аде­кватни на тој квалитет. Целиот тој нов сет драјвери од Beyma, заедно со нови­те свртници и трошоците за мојот инженеринг, заедно со еден пар голе­ми звучни кутии, вкупно ќе чини 1800 евра. За луксузен финиш на кутиите цената е уште повисока. Предноста на овој нов систем би била во екстремно високата осетливост од 102 dB/2,83V/1m и моќност од 500 Wrms (синусна моќност).

Со старите звучници ќе го до­биете токму она што го очекувавте на самиот почеток, кога се обра­тивте со првото прашање за вашата идеја. Ќе добиете hi-fi звук иден­тичен на пос­тоечките звучници Canton и Visonik, со осетливост од 88 dB/2.83V/1m и макси­мална моќност од 160 Wrms. Ќе треба да се направи еден пар големи звучни кутии (ка­бинети) и еден пар нови сврт­ници. Новите кутии и свртници ќе чинат приближно исто колку кутиите и свртниците за концепцијата со сите нови звучници Beyma. Трошокот за мојот инженеринг исто така ќе биде ист.

Владимир Филевски

 

Доста размислував за тоа што ми го кажавте и се откажав од тој проект. Искрено, ми делува скапо, а и не ми кажавте точна цена за сврт­ницата и за инженерингот. Се­га размислувам да ги задржам са­мо Canton Fonum 501, но да ги заси­лам со два сабвуфера со драјвери Beyma 12BR70. Кутиите сам ќе ги направам, па би сакал само сврт­ници за нив. Дали можете да ми кажете цена за свртниците и дали свртниците заедно со драјверите Beyma можете да ми ги испратите по пошта?

Даниел

 

Ако веќе ви паднала на памет идеја за комплициран и габаритен high-end проект со комплетно нов сет професионални драјвери Beyma, не знам како тоа очекувавте да не ве чини скапо?! Најпосле, цената од 1800 евра за тој проект воопшто не е скапа во однос на квалитетот и перфор­мансите што ги нуди.

Како и да е, јас Ви понудив и многу поевтин проект во кој би ги искористиле сите Ваши драјвери, евен­туално дополнети со уште са­мо еден 12” бас (по кутија). Не ми е јасно зошто се откажувате и од овој кон­цепт, кога од самиот по­четок и онака планиравте нови ку­тии за овој проект?! Уште повеќе, сега планирате сами да ги изра­ботувате кабинетите, па единствен „надворешен” трошок би била само цената за мојот инже­неринг и це­ната за новите свртници. Патем кажано, дали воопшто некогаш до­се­га сте направиле звучна кутија? Ако не, потсетете се на старата на­род­на мудрост за двапати пла­ќањето!

Цената за мојот инженеринг из­несува само 3000 денари (иста е и за двата проекта) - мислам дека е довол­но ниска за да не биде при­чина за откажување. За свртниците е невоз­можно однапред да се пред­види точ­ната цена, бидејќи тоа за­виси од ре­зул­татите од мерењата (што допрва треба да се направат), но би требало да чинат најмногу 200 евра за пар (толку ставив во понудата од 1800 евра за другиот проект). Повторно, не ми е јасно зошто се откажувате сега, кога уш­те пред три писма Ви кажав дека тре­ба да се направат нови сврт­ници. Претходно Ви објаснив дека за да се направи свртница треба прво да се направат акустички мерења. Тоа зна­чи дека мерењата на драј­верите се вршат само во готова (нова) кутија од проектот, а не во некоја друга тест-кутија. Значи, прво треба да ја напра­вите новата кутија од проектот, а потоа да ми ја доставите во Скопје (доволна е една кутија) заедно со сите пот­ребни драјвери (за една кутија). По извршените мерења ќе ја проек­тирам свртницата, и дури тогаш ќе се знае колку точно треба да чини свртни­цата. На крај, потребни се допол­ни­тел­ни трошоци за транспорт на кути­јата и драјверите на­зад.

Сега барате сосема трет кон­цепт, што нема никаква врска со пр­во­битната Ваша идеја за атрак­тивни и големи звучници. Сега ба­рате само еден пар сабвуфери – зошто? Ви не­дос­та­суваат басови кај звучниците Canton Fonum 501? Колку длабоки ба­сови Ви се пот­ребни, колку Hz? Која јачина на звуч­ниот потисок? Гледате дека повторно се враќаме на истите мои прашања (на кои не добив од­говор) од мојот прв одговор до Вас.

Нема да Ви продадам басови Beyma, туку ќе ви го препорачам нај­ев­тиното можно (квалитетно!) реше­ние за овој Ваш трет проект: прво купете 12-инчни басови Pioneer TS-W303R или Magnat Xpress 12 по цена од околу 3500 денари (за еден). Второ – направете кутии за нив. Трето – па­сивна свртница за сабвуфер е пот­полно неадекватно решение, тука мора да се употреби активен филтер, па затоа нап­ра­вете го проектот “Акти­вен филтер за сабвуфер” од ЕМИТЕР 7-8/2004.

Пријатно слушање!

Владимир Филевски

 


Појаснувања за модификацијата на звучникот CAV DP265 (Емитер 4-6/2019)

Почитувани,

Го прочитав написот за мо­ди­фи­кацијата на звучникот CAV DP265 ама не можам да најдам во текстот објаснување за ме­ха­низмот на функционирање кондензаторот Cm во насока на подобрување на АФК. Скоро и да не сум запознаен со светот на аудио техниката, но еве го моето размислување. Како што сфаќам, заради резонанцијата има издигнување на гласноста при фреквенција околу 135 Hz, кое сакате да го испеглате. Ве­ли­те дека при резонантната фрек­венција од 135 Hz импе­дансата на среднотонецот е мно­гу поголема од импедан­сата на кондензаторот C1 при таа фреквенција. Практично ве­ли­те дека при 200 Hz импедан­са­та на среднотонецот е пого­лема од импедансата на кон­ден­заторот, а при 135 Hz си­гур­но тој ефект е поизразен . Е сега, ме буни следново - дода­вањето на уште еден конден­затор од 47mF паралелно на овој првиов С1 уште повеќе ќе ја намали еквивалентната импе­дан­са на двата паралелно вр­зани кондензатори па ако прет­ходно при резонанција сам С1 не можел многу да ја намали амплитудата на среднотонецот при 135 Hz, сега двата пара­лелни кондензатори уште по­малку ќе можат да ја намалат амплитудата. И сега ми се соз­дава контрадикторна ситуација - вие всушност ја намалувате еквивалентната импеданса на кондензаторите за да се на­мали гласноста околу 135 Hz!? Многу ме интересира кое е об­јаснувањето.

Поздрав,

Зоран Јанкулоски

 

Главниот проблем кај звуч­никот CАV DP265 не е издигну­вањето на 135 Hz, туку, како што е објаснето во написот, е “дуп­ката” меѓу 150 и 450 Hz (сли­ка 1 во написот) заради пре­малиот кондензатор C1. Кон­дензаторот C1 и импедансата на двата среднотонци (Слика 4 во написот) формираат еднос­тавен РЦ филтер пропусник на високи фреквенции, чија долна гранична фреквенција е околу 450 Hz (Слика 5 во написот). Со дополнителниот кондензатор Cm се добива значително по­ниска долна гранична ферек­венција, така што се пополнува дупката под 450 Hz (Слики 6 и 7 во написот). Правилно сте зак­лу­чиле дека со дополнителниот кондензатор Cm ќе се зголеми амплитудно – фреквенциската карактеристика (АФК) во не­посредната околина на резо­натната фреквенција од 135 Hz, но тоа не е нешто многу важно. Со споредба на Сликите 5 и 6 може да се види дека со допол­нителниот кондензатор Cm зго­ле­мувањето на АФК на фрек­венција од 135 Hz е само 1 dB, што е занемарливо мала про­мена (на полошо). Но затоа дуп­ката меѓу 150 и 450 Hz е поп­равена за дури 5 dB, што е ог­ромна промена на подобро! Ед­ноставно, бенефитот што го но­си дополнителнот кондензатор Cm во опсегот од 150 до 450 Hz е многу поголем од негатив­ната страна на (занемарливо) малото издигнување на 135 Hz. Конструирањето на звучниците секогаш е поврзано со компро­мис, но “мајсторијата” е да се најде најдобриот компромис.

 

Владимир Филевски


Билиони? (Емитер 4-6/2019)

Почитувани,

Емитер читам и купувам ре­довно од 2003 година. Во секој број внимавам на правописот во изда­нието. Емитер за мене важи за спи­са­ние кое го пишуваат образовани граѓани на Македонија. Не можам да не ви забележам на последниот број – особено на написите од Не­венка Стојановска. Упорно го ко­ристи зборот “билиони”. Нема “би­ли­они”, туку има “милијарди”. Кај е лекторот на Емитер да корегира? Од тоа што чувствувам одбивност од правописот на Невенка Стоја­новска, често ги игнорирам нејзи­ните написи. Не сакам во списа­нието да сретнувам непостоечки зборови или скопјанизми. Раз­бу­дете го лекторот од зимски сон за да си ја врши работата и пишувајте квалитетни написи без да сретну­ваме зборови карактеристични за Скопје или карактеристични за сом­ни­телно образовани луѓе. На­писите од Петар Лагудин се пре­красни, од Владимир Филевски исто така.

Исто, имавте грешка во шеми­те за релаксациски осцилатори со NE555 со променлив однос импулс/пауза. Не памтам дали грешката беше во тоа што имаше нацртано вод кој не треба да го има или фа­леше вод кој треба да го има. До­пол­нително, написите од Ива Зафи­ровска се со измешан редослед на зборовите или нејасни и морам да дешифрирам која е пораката на реченицата.

Ви посакувам успех во лекто­рирањето и во работата.

Зоран Јанкулоски

 

Почитуван г-не Јанкуловски,

Вашето писмо, особено со за­бе­лешката за зборот “билиони”, при­лично нè зачуди, бидејќи на си­те во Емитер (авторите, уред­ниш­твото и лекторката) добро ни е поз­нато двојното значење на тој збор. Зар е можно на авторот и некол­кумина кои ги читаме написите пред објавување да ни се протнал таков пропуст, и тоа неколкупати, како како што велите? Затоа нап­равив внимателна проверка и еве ги резултатите:

1. Во последниот број, но и во последните 4 броја на Емитер ни­каде не е употребен зборот “би­лион”. Според тоа Вашата забе­лешка дека во последниот број на Емитер на неколку места е упот­ребен зборот “билион” (и тоа пог­решно) е целосно неточна.

2. Претпоставив дека сте се збуниле и Вашата забелешка не се однесува за списанието туку за он­лајн-вестите. Направив пребарува­ње и низ онлајн-вестите и најдов две вести од месец мај оваа го­дина, во кои е спомнат зборот “билион”. Тоа се:

Забавена снимка на светлин­ски пулс https://emiter.com.mk/vesti/18397

Чекор напред кон преносливи атомски часовници https://emiter.com.mk/vesti/18404

Меѓутоа и во двете статии збо­рот “билион” не е погрешно употре­бен за да означи милијарда (109), како што Вие мислите, туку за да го означи бројот 1012 и тоа е јасно на­пи­шано – во првата статија во заг­ради стои појаснувањето дека тоа е 1012, а во втората зборот “билион” се поврзува со префиксот Тера кој, како што е познато, означува 1012.

Тука сметам дека е потребно да дадам појаснување во врска со употребата на зборот “билион”. Име­но, зборот “билион” постои и се користи во континентална Европа и во англосаксонските земји (САД и Обединетото Кралство), но со раз­лични значења. Во англосаксон­ските земји со зборот “билион” се означуваат 1000 милиони (109), а тој број кај нас (во Европа и пого­ле­миот дел од светот) се нарекува милијарда. Во Европа и во пого­лемиот дел од светот зборот “би­лион” означува 1000 милијарди од­носно 1012. Споредбен преглед на имињата на неколку големи броеви е даден во табелата, а детално об­јас­­нување прочитајте на линкот од Институтот за математика на ПМФ: http://poim-pmf.weebly.com/kako-se-citaat-golemite-broevi.html

3. Што се однесува до греш­ката во релаксацискиот осцилатор, тој не е со NE555 како што велите (немаме таков објавено во спом­натиот серијал), туку е со опера­циски засилувач (објавен во Еми­тер 10-12/2018, стр. 47). Исправка на таа грешка беше објавена вед­наш во следниот број (1-3/2019) на стр. 94 (и на веб-страницата за наве­дената статија) и ме чуди како Вие како внимателен читател не сте ја забележале.

4. Ме зачудува острината на Вашите забелешки и прозивки во врска со правописот без да по­со­чите ниту еден конкретен пример. Ние уште од првиот број имаме постојано анагажирано лектор (за разлика од многу други медиуми) кој совесно си ја врши својата ра­бота (иако хонорарот е скромен), а исто така и самите автори внима­ваат на изразот и правописот. До­сегашните 200 броеви сведочат дека сме прилично успешни во тоа. Сепак, ова не значи дека не може да ни се протне понекоја грешка, но од такви ситни изолирани случаи да генерализирате дека во ЕМИТЕР има многу “скопјанизми” и право­писни грешки “карактеристични за сомнително образовани луѓе” е на­вистина претерано и неумесно.

По овие образложенија и одго­вори, останува само да Ви се за­благодарам за пофалбите и убавите желби и да Ве повикам уште по­внимателно да го читате Емитер.

Слободан Таневски

 

Почитувани,

Вашата редакција и реакција ме израдува и јас сум во заблуда за значењето на “билион”. Бев уверен дека “билион” е присвоен збор од англискиот јазик и мислев дека всушност се мисли на наша мили­јарда, 109. Префиксите за големи броеви ги знам како рима, ги ко­ристам уште и постојано ги вртам низ ум почнувајќи од екса, па пета, тера, гига, мега, кило, хекто и дека, па малите – деци, центи, мили, мик­ро, нано, пико, фемто и ато. Ими­њата за 1021, 1024, 10-21 и за 10-24 ми се тазе сретнати. Секогаш ги ко­ристам како степен, на пример 6·109 и не го читам како 6 милијарди или 6 билиони, туку едноставно 6·109 и негде назад во умот ми свет­ка придушено дека префиксот се вика милијарди и би било 6 ми­лијар­ди, а како англицизам се 6 билиони. Проверив на Гугл и така е како што велите. Токму заради културолош­ки заблуди, сметам дека е далеку попрактично и побезбедно да се користи бројката со степенот на­место бројката со името.

За шемите за релаксациските осцилатори сега ми текнува дека беше со операциски засилувач, да. Во право сте.

Сакам и да одам на работа, да ги завршувам обврските, да одр­жувам бизнис, да го терам хобито, да читам Емитер, да ги реализирам плановите, попатно да трпам нер­вози, стрес и ете концентрацијата попушта.

Продолжете со успешната ра­бота. Сè најдобро.

Зоран Јанкулоски

 

Почитуван г. Јанкулоски,

Во Емитер од поодамна имаме одлучено сите големи броеви (од милијарда нагоре) да ги пишуваме и со нивното име и со нивната вред­ност прикажана со експонент (А·10x). Така е постапено и во наве­дените случаи. На овој начин се избегнува можна забуна, како кај читателите на кои не им е блиско означувањето на броевите со екс­понент, така и кај читателите кои имаат математичко-техничко обра­зо­вание.

Следете нè и понатаму,

Слободан Таневски

 


Што е клучот на ЕГР вентилот? (Емитер 7-12/2019)

Падна тешко обложување меѓу мене и еден мој пријател за тоа што е клучот на EGR вентилот кај со­времените мотори. Само ЕМИТЕР може да ја спаси ситуацијата и за­тоа ве молиме за одговор.

Голем поздрав,

Горан Марковски

и Љубиша Крстевски

 

Клучот е во значителното при­суство на вода (H2O) во продуктите (гасовите) од согорувањето во мо­торите СВС. Имено, при идеалното согорување (интензивна окси­да­ција) продукти од согорувањето се топлина, јаглероден диоксид и вода (во испарена состојба). Е токму водата е “она главното” во нашиов случај затоа што и покрај фактот што таа се наоѓа во гасовита (ис­парена) состојба, продолжува да ја прима топлината од околината и оди кон состојба на прегреаност. Водата има многу голема специ­фична топлина (тоа практично зна­чи дека таа ја “пие” топлината) и ако дел од тие гасови ги вратиме повторно во комората за сого­ру­вање, водата што се наоѓа во тие гасови ја намалува температурата на истурените појаси кои се со ви­сока температура (реално, тоа се шпицови од топлина или многу вре­ли појаси од гас), а со тоа се нама­лува создавањето на многу отров­ните и опасни азотни оксиди, кои се создаваат во услови на високи тем­ператури од останатите продукти од реалното согорување во ком­пресиониот простор. При ова, мо­тор­от е еколошки прифатлив (т.е. поминува на технички преглед).

Томе Скендеровски


Аудио DC филтер (Емитер 7-12/2019)

Имам еден интересен проблем, а знаејќи дека разговарам со аудиофили се надевам дека ќе мо­жете да ми помогнете :)

Неодамна го надградив до­маш­­ното кино со AVR ресивер на ARCAM, модел AVR550, напојуван од масивен тороиден трансформатор. Од пред неколку дена почна да се појавува механички брум од транс­форматорот. Почнав да истра­жу­вам околу темата, направив пре­порачан troubleshooting и с# наве­дува на тоа дека постои DC-Offset во мрежата за напојување (230 Vac). Веднаш барав каде може да се купи DC trap (blocker), но очигледно про­из­водителите знаат која е нивната целна група и забегуваат со цени :) – најевтината понуда почнува од 400 евра па нагоре. Интересно е што неколку сајтови водени од ен­тузијасти нудат DIY решенија, а ис­тото го гледаат како можност да заработат нешто со тоа. Еден од нив е од Шведска и нуди готови печатени плочки со и без ком­по­ненти: https://sjostromaudio.net/cart/en/mains-circuits/62-dct03-dc-filter-for-...

Ме интересира кое е вашето мислење околу квалитетот на ре­ше­нието погоре? што би се додало или одземало за да се добие ре­зултат како оној од познати брен­дови кои работат со дополнителни безбедносни европски стандарди и наплаќаат големи пари за тоа? Или со други зборови, дали вреди да инвестирам време и пари во DIY (направи сам) проект ако ква­ли­тетот на скапите брендирани реше­нија не може да се постигне со са­мо­градба?

Фала однапред,

Дејан Панов

 

Прво треба да се провери дали DC офсетот во мрежата навистина е проблемот. Ако DC офсетот пос­тои, тогаш решението е едноставно и релативно евтино – шемата и вред­ностите се дадени на Сликата 8 на следниот линк:

https://sound-au.com/articles/xfmr-dc.htm

Препорачувам да се прочита целиот текст од линкот – Род Елиот е експерт со светско реноме.

Владимир Филевски


Скалично светло со предупредување (Емитер 7-12/2019)

Ве молам за одговор на не­кол­ку прашања:

1. Шемата што ја имате дадено во Емитер 4/2014 за склопот Ска­лично светло со предупредување пред гаснење, дали е точна?

2. Дали имате изработено ва­ков склоп?

3. Дали треба посебно напо­јување за LM311?

4. Зошто се носи 230VAC ди­рект­но на LM311?

5. Дали имате плочка за истиов проект со број ППК1413?

Гоце Ѓорѓиевски

 

Пред некој ден одговарав на слични прашања за истиов проект. По с# изгледа дека ни Вие го не­мате прочитано текстот бидејќи за с# што прашувате е јасно напишано во статијата “Автоматски прекину­вач за осветлување” од Емитер 4/2014.

1. Да, шемата е точна, како што е вообичаено за Емитер.

2. Да, го има изработувано наш соработник.

3. и 4. Не треба посебно напоју­вање за LM311. ИК LM311 се напо­јува од приклучокот за 230Vac, но тој напон се смалува со компо­нен­тите R7, C4, D1, D2, C5 на вредност од 5,5Vdc со кој се напојува ИК. Ова подетално е објаснето во наведе­ниот напис, на стр. 59. Зошто токму така е направено, има објаснување во текстот.

5. Моментално имаме само ед­на плочка ППК1413.

Прашање до Вас – го имате изработено колото или планирате да го изработите?

Поздрав,

Слободан Таневски


Почетно притегнување на клинести ремени (Емитер 7-12/2019)

Мошне често приватно рабо­там со клинести ремени и ме ин­тересира дали постои некое општо правило за нивното почетно при­тегнување? Во литературата што ми е достапна ништо конкретно не можам да најдам за овој мој проблем. Многу Ви благодарам за од­говорот.

Ненад Стојковски

 

Експлицитен одговор за тоа колку се притегнуваат клинестите ремени во стручната литература е тешко да се најде. Впрочем, го не­ма. Тоа произлегува од фактот што клинестите ремени го пренесуваат моментот благодарение на нор­мал­ните сили врз бокот на ременот, предизвикани од заклинувањето на ременот кога тој е под опто­ва­ру­вање и варира (се самонагодува) од големината на тоа оптоварување. Тоа, практично, значи дека пот­ребна е само релативно мала по­четна сила на претходно притег­нување, со цел да може да се реа­лизира (возникне) заклинувањето на ременот. Колкаво е тоа почетно притегнување? Мало. Тоа прет­ход­но притегнување практично се на­годува на следниот начин: ако нај­долгиот слободен огранок на кли­нестиот ремен е во должина до 300 милиметри, тогаш клинестиот ре­мен треба да е толку затегнат да можеме со палецот на нашата ра­ка, притиснувајќи го ременот на­внатре, на половината од таа дел­ница, да се повлече за околу 10 до 15 милиметри. А ако делницата е поголема од 300 милиметри, по­влекувањето на ременот да е меѓу 20 и 30 милиметри. При ова се сме­та дека возникнала доволно по­четна сила на триење, којашто при оптоварувањето на ременот преми­нува во сила на заклинување, која, пак, го пренесува потребниот момент. Ова важи за сите класични клинести ремени.

Томе Скендеровски


Проблеми со бекапот (Емитер 10-12/2018)

Почитуван ЕМИТЕР,

Имам проблеми со бекапите на документите од мојот компјутер. Бекап правам еднаш ме­сечно. До­ку­­ментите тежат околу 300 GB и кон­тра­продуктивно е копија да се прави примитивно со тоа што ќе се сними целата датотека одново, а старата копија на датотеката ќе се избрише. Системот на фолдери и потфолдери ми е исклу­чително сло­жен и често имам потреба од пре­име­нување на некои стари фолдери и бришење на некои датотеки, како и креирање и смес­тување на нови датотеки.

Условот е бекапот да е верна копија на целата организација и содржина на моите доку­менти во моментот кога е тој направен. Иде­јата е ако ми се расипе работниот диск, да ги имам сите документи со нивната организација во над­во­реш­ниот хард диск (како верна копија) како и на компјутерот за по потреба само да ги насни­мам на новиот хард диск од компјутерот кога ќе го сменам расипаниот хард со нов и да про­должам да работам.

Би ве замолил за совет како да го решам овој проблем. Дали пос­тојат некои програми за бекап кои функционираат така што прават пре­сни­мувања и бришења само на промените во папката со доку­мен­ти или подобро е да одам со пара­лелен (втор) внатрешан хард диск, кој во реално време ги ажурира сите промени во “ори­ги­налниот” хард диск и така јас фактички во реално време имам копија на сите мои до­ку­менти.

Ви благодарам за одговорот,

Томе Скендеровски,

 

Изборот на вистинско решение за бекап на податоците знае да биде вистински “ноќен кош­мар” особено ако се работи за масовни бекапи со мноштво податоци, орга­низирани во папки и со соодветна структура. Да, се сложуваме со констатацијата дека обичното, “пе­шачко” архи­вирање на 300+ GB по­датоци е непрактично и бавно, а постои и можност тие несакано да се избришат, да се удвојат и слично.

RAID, Replication и/или Mirroring техно­ло­гиите, кои главно овоз­мо­жу­ваат чување на една копија од податоците можат да бидат едно од можните решенија. На пример, RAID 1 (Mirroring) овозможува пра­ве­ње верна копија на работниот диск во реално време. Во случај на негово отка­жу­вање, системот про­должува да работи од вториот диск, на којшто дотогаш се правени ко­пии. Но, во случај на каква било корупција на податоците или “ви­русна инфекција” која нема да се открие веднаш, тие коруптирани/заразени документи ќе се насни­маат и на другиот диск. Со тоа, проблемот се удвојува, грубо ре­чено, а и се зголемува брзината на заразување на целиот систем со вирус.

Значи, и RAID опцијата, иако ефикасна, сепак не е најполезно решение.

Како најпрактично решение во овој случај се наметнува правењето бекап во реално време, или т.н. Continuous Data Protection (CDP). Ова реше­ние се разликува од RAID1 по тоа што во случај на корупција на актуелните податоци, дава оп­ција да се повратат претходните, веќе снимени и некоруптирани.

Постојат програми за оваа на­мена – на при­мер EASEUS TO DO BACKUP, ACRONIS BACKUP, LIVE FILE BACKUP. Овозможуваат пра­ве­ње бекап во реално време на системски фајлови, цели партиции/дискови, како и на поединечни да­тотеки. Потребно е малку трпение за да се нагодат, но потоа функ­ционираат беспрекорно. Бекапот може да се врши на интерен или на екстерен диск, мрежно, на друг компјутер, во CLOUD опкружување, а поддржани се и вирту­елни ма­шини.

Не се бесплатни, но овоз­мо­жуваат бес­пла­тен тест-период и не се скапи.

Не успеавме да пронајдеме бес­платно ре­шение, но не значи и дека не го има.

И конечно – каде да се чуваат копиите?

Екстерен или интерен диск, мрежно, на друг компјутер – сето тоа е подложно на хаварии, што би значело губење на податоците. Да, има специ­јализирани сервиси за враќање на податоците од оште­тени дискови, но целосниот успех не е загарантиран, а и самата опе­рација е мошне скапа. За загубе­ното време и да не говориме. Дури и да се одлучиш за ваква опција, тогаш екстерен SSD диск е најдоб­рата опција – можеш да ги носиш со себе податоците насекаде, а и SSD дискот нема механички делови, така што е поотпорен на хаварии. Секако, треба да е заш­титен од статички електрицитет.

CLOUD опкружувањето е мо­жеби најсигурна верзија, но сепак – податоците се на нет...

Се надевам дека барем малку помогнавме во разрешувањето на дилемата.

Зоран Ивановски


Pages

Пишувајте ни, прашувајте, коментирајте, предлагајте...

Ако имате некоја критика, пофалба или предлог за списанието, ако имате прашање или коментар во врска со некој напис објавен во ЕМИТЕР, ако имате прашање од која било област од науката и техниката или, ако имате проблеми со изработка и поправката на вашите уреди и системи – слободно обратете ни се.

Потрудете се вашите писма да бидат кратки и прецизни, но внимавајте да ги содржат сите неопходни информации во врска со темата. Ќе се потрудиме нашиот одговор да го добиете што побрзо (преку e-mail), а најинтересните писма, заедно со нашиот одговор ќе бидат објавени во списанието и на нашиот Веб портал (https://emiter.com.mk/pisma). Во секој број едно писмо ќе биде прогласено за “Писмо на бројот“ и неговиот автор ќе биде награден со полугодишна претплата на ЕМИТЕР.
Напоменуваме дека сите писма што ќе пристигнат на адреса на редакцијата сметаме дека се испратени со цел да бидат објавени. Редакцијата го задржува правото да ги обработи писмата што ќе бидат објавени, во насока на лектура, појаснување и кратење. На крајот, мора да напоменеме дека, и покрај нашата желба, сепак, не сме во можност да одговориме на сите писма и прашања.