Емитер 208 - 12/2025.
Нарачајте го овој број или најавете се за да ја прочитате целата статија.
Дваесет години подоцна: што навистина се случи, зошто се случи и зошто иднината не личи на онаа што ја замислувавме
Во март 2007 година, ја објавивме статијата „Роботика – од научна фантастика до реалност”. Во неа го анализирав забрзаниот развој на роботиката и амбициозните предвидувања за иднината. Тогаш се чинеше дека сме на работ на нова технолошка револуција. По личните компјутери во секој дом и смартфоните во сечиј џеб, следеше смелата визија на Бил Гејтс за „робот во секој дом” – предвидување кое Scientific American го пренесе уште во јануари 2007 година. Визиониерите и научно-фантастичните автори веќе со децении ја потхрануваа колективната имагинација дека хуманоидни роботи (налик на Командант Дата, C-3PO, Терминатор или Робокоп) наскоро ќе станат дел од нашето секојдневие. Дваесет години подоцна, разгледуваме што навистина се случи и колку реалноста се разликува од очекувањата?
Едно е јасно: роботите денес се навистина насекаде околу нас, но главно не во обликот што го замислувавме. Наместо армија метални двоноги слуги со човечки лик, добиени се илјадници „невидливи“ автоматизирани системи и софтверски агенти што работат во позадина. Тие молкум ги преземаат рутинските, опасните или заморните задачи и така ни го менуваат животот, во форма на „тивка револуција“ во споредба со она што го ветуваше научната фантастика.
Додека ја пишувам оваа освежена верзија на статијата за 30-годишниот јубилеј на Емитер, работам во компанија што е основана од истиот човек чија визија ме инспирираше пред две децении, во исто време, мојата роботска правосмукалка го чисти подот во дневната соба. Таа нема лице и амбиции. Не се преправа дека е свесна, и „комуницира“ со мене само кога треба да ја испразнам корпата со ѓубре или ќе се заплетка во кабли. Едноставно, извршува една задача – беспрекорно, повторливо, без умор и без приговори. И токму во тоа лежи суштината на нашата колективна грешка: ние ја баравме иднината таму каде што изгледаше возбудливо, а таа се појави таму каде што беше практично.

Следните делови даваат преглед на тоа каде се роботите денес – преку ажурирани примери од клучни индустрии, улогата на вештачката интелигенција во роботиката, преминот од хуманоиди кон „невидлива“ роботика, етичките и општествени предизвици што испливаа, потоа ретроспектива на минатите очекувања наспроти денешната реалност, и на крај осврт кон иднината на роботиката и вештачката интелигенција во наредната деценија. Особено, осврнуваме внимание на новиот феномен на „агентска ВИ“, односно автономните софтверски агенти – кој изминативе две години се појави како неочекуван предводник во автоматизацијата, засенувајќи го дури и напредокот на физичките роботи.
Ова е само дел од статијата која во целост е објавена во Емитер 208 - 12/2025. Нарачајте го овој број за да ја прочитате целата статија, а ако веќе го имате купено електронското издание најавете се за да го прочитате.