Кинеските универзитети значајно ја засилија својата позиција на светската сцена, додека водечките американски институции, вклучувајќи го Харвард Универзитет, бележат пад во некои од најважните листи. Според податоците на CWTS Leiden Ranking, коишто ги отсликуваат најобјективните анализи на академска продукција, кинескиот универзитет Жеџијанг (Zhejiang University) изби на првото место, надминувајќи го универзитетот Харвард, којшто падна на третата позиција.

Ова значајно поместување претставува драматично забрзување на кинеското присуство во врвот на светското високото образование. Покрај Жеџијанг, меѓу првите десет на листата се најдоа уште седум кинески универзитети, додека повеќе познати американски институции бележат поместувања надолу во рејтингот.

Експертите укажуваат дека, иако американските универзитети не произведуваат помалку научни трудови отколку порано, растот на истражувачката продукција во Кина е значително побрз,  истовремено поттикнат и од државни инвестиции и стратешки политики за развој на науката и технологијата. Од друга страна американските универзитети, и покрај историски силниот престиж, се соочуваат со сериозни предизвици. Делумно тоа се должи на намалувањата на федералното финансирање за истражувања под администрацијата на Доналд Трамп, што значително влијае на капацитетот за научни проекти и клинички испитувања на институциите што зависат од државни грантови, велат извори на The New York Times.

Исто така, политиките за ограничување на визните и имиграциските услови доведоа до значително намалување на приливот од странски студенти и истражувачи во САД, што дополнително ја намалува меѓународната видливост на американските универзитети.

И покрај овие промени, Харвард сѐ уште доминира на некои други глобални листи, вклучувајќи ги оние коишто го мерат бројот на најцитирани публикации. Сепак, експертите посочуваат дека балансираниот развој на високото образование и обемот на научни истражувања се клучни за националниот и глобалниот академски престиж. Сегашните трендови укажуваат на тоа дека образовните системи на Кина се приближуваат или во некои области ја надминуваат конкуренцијата од Западот.

Поглед кон кампусот на универзитетот Харвард (фото: Википедија)

Зошто овие рангирањата и промените во нив се битни?

Академските рангирања ја одразуваат количината и влијанието на научната продукција — обично според бројот на публикации, цитирања и меѓународна соработка. Подемот на кинеските институции укажува на тоа дека Кина инвестира огромни ресурси во научни истражувања и развој, пред сè во области како технологија, инженерство, медицина и природните науки. Овие инвестиции доведоа до брз пораст на продуктивноста, што ги позиционира кинеските универзитети како сериозни конкуренти на западните.

Исто така, еден од клучните фактори што влијаат на рангирањето е меѓународната соработка — вклучувајќи го движењето на студенти и истражувачи, како и крос-националните проекти. Намалувањето на странските студенти и истражувачи во САД може да го ограничи влијанието на американските институции во глобалната научна мрежа. Од друга страна, Кина активно привлекува таленти од целиот свет со програми, визи и финансиски стимуланси, што дополнително ја зајакнува нејзината конкурентност.

Секако она што има огромно влијание се и државните политики и финансирање. Имено, државните одлуки коишто се однесуваат на високо образование – како финансирањето, имиграциските правила, или поддршката за истражување, директно влијаат на глобалната привлечност на една земја за академска работа. Системите што обезбедуваат стабилни ресурси и ја поттикнуваат слободата во истражувањето, независно од политичките влијанија, имаат потенцијал да ја зголемат својата репутација и да останат лидер во иновациите.