Достапна енергија

Општо земено, нивоата на гликоза во крвта се регулираат со рамнотежа помеѓу внесот на овој вид шеќер од храната и неговата апсорпција во ткивата. Оваа рамнотежа воглавно зависи од хормонот инсулин.

По оброкот, зголемувањето на гликозата во крвта ги поттикнува бета клетките на панкреасот да лачат инсулин. Овој хормон ја олеснува апсорпцијата, искористувањето и складирањето на гликозата од страна на телесното ткиво, овозможувајќи му на телото да ја добие енергијата што му е потребна во даден момент.

Сепак, телото сè уште мора да го одржува минималното ниво на гликоза во крвта и кога поминуваме повеќе часови без јадење. Така се превенира хипогликемијата (низок шеќер во крвта) и се обезбедува снабдувањето со енергија на ткивата – особено на мозокот, кој речиси исклучиво зависи од гликоза.

Во првите неколку часа од гладувањето (fasting), црниот дроб произведува гликоза со разградување на резервите од гликоген, форма во којашто гликозата е складирана во телото. Со продолжување на гладувањето и се исцрпува гликогенот, па црниот дроб почнува да синтетизира гликоза од нејаглехидратни прекурсори, процес познат како глуконеогенеза.

Расипана брава

Дијабетесот од тип 2 целосно го нарушува нормалното регулирање на нивоата на гликоза во крвта, бидејќи предизвикува пациентите да развијат инсулинска резистенција.

Едноставен начин да се објасни ова е да се замисли инсулинот како клуч што ја отклучува вратата на клетките, за да може гликозата да влезе и да се користи за енергија. Кај здрава личност, клучот совршено се вклопува во бравата. Вратата се отвора и гликозата поминува од крвта во клетките.

Но, кај пациенти со инсулинска резистенција, бравата е неисправна. Иако телото го произведува хормонот и има достапни клучеви, вратата не се отвора доволно широко. Како резултатот на тоа дел од гликозата не може да влезе во клетките. Наместо тоа, се акумулира во крвта, предизвикувајќи хронична хипергликемија (висок шеќер во крвта).

Но, ова не е единствената цел на инсулинот. Друга негова клучна функција е да го ограничи производството на гликоза во црниот дроб – процес познат како хепатична глуконеогенеза.

Кај дијабетес тип 2, инсулинската резистенција го спречува инсулинот да го прави ова правилно, поттикнувајќи го црниот дроб да продолжи да произведува гликоза дури и кога таа не е потребна. Како резултат на ова нивоата на гликоза во крвта остануваат високи, дури и на празен стомак.

Извештаите велат дека нивоата на хепатична глуконеогенеза кај луѓе со дијабетес тип 2 може да бидат од 40% до 200% повисоки отколку кај здрави лица.

Поради оваа причина, намалувањето на хепатична гликоза стана ветувачки начин за подобрување на ефикасноста на моментално достапните третмани за намалување на нивото на шеќер во крвта.

Нови цели за третман

Еден од можните клучеви за контрола на прекумерното производство на гликоза од црниот дроб кај дијабетес тип 2 е молекулата на стрес наречена GDF15. Глувците на кои им недостасува оваа молекула покажуваат зголемена хепатична глуконеогенеза, што укажува на тоа дека регулирањето на нејзините нивоа може да помогне во ограничување на производството на гликоза во црниот дроб.

Претходни студии кај пациенти со дијабетес тип 2 покажале дека третманот со метформин – најчесто препишуваниот антидијабетски лек за третирање на дијабетес тип 2, кој делува првенствено со инхибирање на хепаталната глуконеогенеза - исто така ги зголемува нивоата на GDF15.

Ова укажува кон тоа дека дел од антидијабетичниот ефект на лекот може да се објасни со неговата способност да ги зголеми нивоата на GDF15 и, со тоа, да го намали производството на гликоза во црниот дроб. Нашата истражувачка група неодамна забележа дека овој ефект не се забележува кај глувци со недостаток на GDF15.

Понатаму, во нашата најнова студија забележавме дека метформинот не успева да ги зголеми нивоата на оваа молекула во крвта кај глувци на кои им недостасува рецепторот PPARβ/δ. Ова е веројатно затоа што PPARβ/δ е клучен за созревањето на GDF15 и, следствено, за зголемување на неговите нивоа во крвта.

Земени заедно, овие наоди постепено ги откриваат клучните детерминанти на регулацијата и функцијата на GDF15, нудејќи ветувачки нови патишта за подобрување на контролата на гликозата кај пациенти со дијабетес тип 2.

Автор на овој напис е Мануел Васкес Карера, професор на катедрата за фармакологија при Универзитет во Барселона. Статијата е преземена од The ​​Conversation под лиценца Creative Commons. Прочитајте ја оригиналната статија.