Научниците неодамна успеаја да го извлечат најдолг континуиран запис за климата на Земјата од антарктичкиот мраз, архив кој опфаќа речиси еден милион години. Во длабочините на источниот Антарктик, на повеќе од 2,7 километри под површината, во мразот е скриена вистинска временска капсула од далечното минато во вид на замрзнати меурчиња воздух од атмосферата во тоа време. Секој слој е страница од дневникот на планетата, сведоштво за тоа како Земјата реагирала на природните климатски промени.
Овој запис дава податоци за редовните циклуси на заледување и затоплување, кои со векови ја обликувале планетата. Особено значаен е пресвртот што се случил пред околу 900 000 години, кога циклусите на ледените доба се издолжиле од 40 000 на околу 100 000 години. Тоа е момент што ја менува динамиката на климатскиот ритам и остава трајни последици врз екосистемите.
Арктичките ледени јадра во себе чуваат мали меурчиња од заробен воздух од атмосферата на древната Земја, со што нудат запис за тогашниот атмосферски состав Фото:Британска арктичка истражувачка експедиција
Во мразот се гледа и јасна врска помеѓу концентрациите на јаглерод диоксид и температурата: со порастот на CO₂ во атмосферата, растела и топлината, а кога неговото ниво опаѓало, Земјата се враќала во ледени услови.
Она што го прави овој запис особено важен денес е споредбата со современите состојби. Денешните концентрации на јаглерод диоксид се далеку над сите вредности забележани во овој милионгодишен архив. Тоа значи дека човечката индустријализација и согорувањето на фосилни горива ја туркаат планетата во состојба без преседан. За научниците, овие податоци се клучни за подобро моделирање на идните сценарија и за разбирање на долгорочните ефекти од глобалното затоплување.
Како изгледа пресек од ледено јадро? На примерокот од леденото јадро прикажано на сликата забележливи се меурчињата воздух што останале заробени во него. Фото: Австралиска арктичка експедиција/Тас ван Омен
Замислете го мразот како библиотека во која секоја страница е напишана со молекули воздух и ледени кристали. Со секое ново „читање“ од оваа архива, научниците добиваат подобра слика за тоа како Земјата се менувала низ времето. Тоа не е само научна љубопитност, туку и практично предупредување: ако знаеме како планетата реагирала на природни промени, можеме подобро да предвидиме како ќе реагира на нашите постапки.
Заклучокот е јасен. Земјата секогаш се менувала, но денешната брзина и интензитет на промените се уникатни. Ледените јадра не се само архиви од минатото, туку и огледало на иднината. Тие ни покажуваат дека климатските промени не се далечна теорија, туку реалност што веќе ја живееме. Со секој слој мраз што се извлекува, учиме повеќе за тоа како да ја заштитиме планетата што ја нарекуваме дом.
Ледено јадро извлечено од длабочина од 50 метри фото: Фото: Австралиска арктичка експедиција/Џоел Педро
Арктичките ледени јадра во себе чуваат мали меурчиња од заробен воздух од атмосферата на древната Земја, со што нудат запис за тогашниот атмосферски состав Фото:Британска арктичка истражувачка експедиција
Како изгледа пресек од ледено јадро? На примерокот од леденото јадро прикажано на сликата забележливи се меурчињата воздух што останале заробени во него. Фото: Австралиска арктичка експедиција/Тас ван Омен