Технологијата „дигитален близнак“ веќе не е само теоретски концепт за земјите од Јадранско-Јонскиот регион. Проектот GOTOTWIN, предводен од Факултетот за електротехника и информациски технологии (ФЕИТ) при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, достигна значајна пресвртница во својата реализација. На половина пат од предвидената временска рамка, идејата за виртуелни реплики на енергетските системи станува оперативна реалност преку успешно поставената дигитална платформа и интеграцијата на реалните тест-центри.
Најновите извештаи од проектот детално ги прикажуваат моменталните достигнувања во развојот на дигиталната инфраструктура, интеграцијата на податоците и анализата на законските регулативи во регионот.
Технички достигнувања: Оперативна „Cloud“ платформа
Најголемото техничко достигнување во оваа фаза од проектот е успешното поставување на модуларна архитектура базирана на облак (Cloud). Платформата е имплементирана во Kubernetes опкружување, што обезбедува исклучителна приспособливост, сигурност и безбедност при управувањето со микросервисите.
Овој систем сега континуирано прима телеметриски податоци во реално време преку мрежа од напредни софтверски алатки. Поконкретно, Eclipse Hono служи како IoT портал (gateway) преку кој безбедно се поврзуваат уредите. Податоците потоа се процесираат преку Apache Kafka и Eclipse Ditto за да се ажурира точната моментална состојба на дигиталните близнаци. За долгорочно чување на историските податоците се користи InfluxDB, додека за нивна визуелизација и мониторинг се употребуваат интерактивни Grafana контролни табли.
Интеграција на „Живите лаборатории“ (Living Labs)
Клучна компонента за докажување на функционалноста на оваа технологија се четирите регионални „живи лаборатории“ кои се веќе успешно поврзани со платформата. Нивната инфраструктура сега континуирано испраќа податоци во облакот, овозможувајќи мониторинг на виртуелните реплики во реално време.
• INNOFEIT Energy Living Lab (С. Македонија): Напредната лабораторија на ФЕИТ вклучува два фотоволтаични системи (со капацитет од 10 kWp и 12 kWp), батерии за складирање на енергија и модерна метеоролошка станица. Сите сензори се поврзани и податоците редовно се испраќаат на дигиталната платформа за детална анализа.
• UOWM Smart Living Lab (Грција): Интегриран систем лоциран во студентските домови во Кожани, кој е опремен со PV панели од 35.22 kWp и батериски системи за складирање.
• IMP Testbed (Србија): Мулти-енергетски кампус на Институтот „Михајло Пупин“ во Белград кој комбинира соларна електрана од 50 kWp и термална инфраструктура.
• Energy Platform Living Lab (Хрватска): Инфраструктура сместена на универзитетите во Загреб и Риека, со импресивен PV систем од 600 kW и голем капацитет за батериско складирање.
Симулациски модели: Мозокот на дигиталниот близнак
Додека моменталната платформа веќе овозможува врвен мониторинг, тимот на GOTOTWIN паралелно и активно развива симулациски модели (toolkits) за фотоволтаични, ветерни и хидроцентрали. Овие алатки не служат само за следење, туку претставуваат „интелигенцијата“ на системот.
Преку сложено физичко и математичко моделирање, тие ќе овозможат евалуација на различни сценарија, прецизно предвидување на производството на енергија и моделски водена оптимизација на работата на централите. На пример, симулацискиот модел за фотоволтаичните системи зема предвид астрономски, оптички, топлински и електрични под-модели за да ја пресмета точната излезна AC моќност на системот врз основа на временските услови.
Регулаторни предизвици: Дали законите ја следат технологијата?
Технологијата очигледно оди напред, но дали законите се подготвени за неа? Паралелно со техничкиот развој, проектот спроведе опсежна анализа на политиките и регулаторните рамки во шест држави (Грција, Србија, С. Македонија, БиХ, Хрватска и Словенија).
Резултатите покажуваат дека иако сите земји имаат видлив напредок во политиките за обновливи извори на енергија, практичното усвојување на технологијата на дигитални близнаци е значително ограничено. Најголемите пречки вклучуваат нејасен правен статус на технологијата, отсуство на рамки за управување со податоци (особено во делот на сопственост и права за пристап), како и недостаток на технички стандарди за интероперабилност.
За да се надминат овие предизвици, проектот предлага низа конкретни регионални и национални мерки. Клучните препораки вклучуваат формално правно признавање на дигиталните близнаци во енергетската регулатива, забрзано поставување на инфраструктура (како паметни броила) и задолжително воспоставување на стандарди за сајбер безбедност и размена на податоци.
Поставувањето на оперативната клауд-платформа и успешното поврзување на живите лаборатории претставува огромен успех во оваа фаза од проектот. Со финализирањето на симулациските алатки во следниот период, GOTOTWIN директно ќе го отвори патот кон создавање на посигурна, поефикасна и целосно дигитализирана енергетска иднина во нашиот регион.
Повеќе информации за проектот на https://gototwin.interreg-ipa-adrion.eu/
