Рубрика: Информатика
Србија планира да развие 'српски Chat-GPT'
Автор: Ива Зафировска
Објавено на 22.03.2026 - 16:00

Србија започна разговори со француската компанија Мистрал АИ за развој на суверен голем јазичен модел на српски јазик. Целта е да се овозможи попрецизна примена на вештачката интелигенција во области како што се државната администрација, финансиите, правото и здравствената заштита, како и да се намали зависноста од странски системи за вештачка интелигенција. Проектот би можел да биде завршен до следната година и до изложбата Експо 2027, а се очекува да забрза бројни дигитални услуги за српските граѓани и економијата.

Мистрал АИ е брзорастечка француска компанија што се обидува да создаде европска алтернатива на ChatGPT и други големи јазични модели. Мистрал стана клучен проект на европската технолошка стратегија, бидејќи ЕУ сака свои компании, а не целосна зависност од Америка или Кина. И Србија сака да го фати овој глобален бран.

Менаџментот на француската компанија пристигна во Белград со цел започнување разговори со институциите и бизнисите за развој на суверен јазичен модел за Србија, прилагоден на српскиот јазик и податоци. Целта на проектот е да им обезбеди на компаниите и институциите во Србија алатка што може попрецизно да обработува податоци на српски јазик и да помогне во примената на вештачката интелигенција во области како што се правото, финансиите, здравството и јавната администрација.

Америка и Кина веќе инвестираат многу пари во развојот на вештачката интелигенција, а Мистрал е одговор на Европа на ова и нејзината намера да го изгради својот технолошки суверенитет. Затоа е многу важно што Србија влезе во разговори со таква компанија“, изјави Предраг Николиќ, директор на Центарот за дигитализација на Српската стопанска комора за РТС.

Експертите од Мистрал на конференцијата го презентираа своето искуство во создавање и во развој на јазичен модел, како и вистинските употребни вредности од постоењето на толку голем јазичен модел, како што е Мистрал.

Важно е да се развие наш сопствен јазичен модел заради зачувување на јазикот. Свесни сме дека во секојдневната комуникација користиме многу англицизми и зборови од други јазици. Исто така, треба да се напомене дека сите сегашни модели на вештачка интелигенција се обучени на англиски јазик, што значи дека прво преведува прашање од српски на англиски јазик, потоа го наоѓа одговорот, го дава на англиски, а потоа го преведува назад на српски јазик“, објасни Николиќ.

Во пракса, ова значи многу побавен процес, но и поскап, поради поголемата потрошувачка на електрична енергија.

Она што го добиваме од соработката со Мистрал е дополнителен скратен пат, нивното искуство во архитектурата и нивното искуство ќе бидат многу вредни“, вели Николиќ.

Целта е овој проект да биде готов до мај следната година и до изложбата Експо, што е доста брзо за ваков проект.

Клучни зборови: