Кога ќе се случи силен соларен блесок, се ослободува интензивно електромагнетно зрачење и млаз од високоенергетски честички. Ако таков настан е насочен кон Земјата, може да предизвика геомагнетни бури, нарушување на сателитските системи, проблеми со GPS-навигацијата, радио-комуникациите, па дури и оштетувања на електроенергетските мрежи.

Историски, екстремните настани се ретки, но нивниот потенцијален економски и технолошки импакт е огромен. Затоа развојот на сигурен систем за рано предупредување е приоритет во т.н. „вселенска метеорологија“.

Истражувачкиот тим ги користел податоците за соларна активност собрани во текот на речиси пет децении и развил просторно-временски модел на веројатност. Наместо детерминистички прогнози, моделот пресметува зони со акумулирана магнетна енергија и ги поврзува со долгорочните циклуси на активност.

Шест сончеви блесоци еруптираа од 1 до 4 февруари 2026 година. Слика: НАСА/СДО

Анализата покажува дека покрај познатиот 11-годишен соларен циклус, постојат и пократки ритми — од приближно 1,7 и 7 години — кои влијаат врз распределбата на екстремните настани. Со нивно комбинирање, научниците успеале да идентификуваат „високо-ризични прозорци“ во тековниот Соларен циклус 25.

Според моделот, зголемена веројатност за супер блесоци се очекува во периодот 2025–2026 година, особено во јужната хемисфера на Сонцето, како и повторно околу 2027 година во северните ширини.

Резултатите од истражувањето беа објавени неодамна во Journal of Geophysical Research: Space Physics

Интересно е што независни набљудувања дополнително ја зајакнале веродостојноста на моделот. Вселенските мисии што го следат Сонцето од различни агли регистрирале силни блесоци од X-класа на неговата далечна страна, региони кои не се директно видливи од Земјата. Како што пренесува Ceres Science, овие настани временски се совпаднале со периодите што моделот ги означил како високо ризични иако конкретните блесоци не биле вклучени во првичната анализа. Тоа претставува ретка „реална проверка“ на теоретската прогноза.

Овој пристап не овозможува прецизна краткорочна прогноза од типот на „утре ќе има супер блесок“, но нуди нешто подеднакво вредно: долгорочно планирање. Ако операторите на сателити, електроенергетски системи и вселенски мисии знаат дека следните 12–18 месеци носат зголемен ризик, можат да преземат превентивни мерки. Тоа може да значи засилено следење на активните региони, дополнителна заштита на чувствителната електроника или одложување на критичните операции.

Како што метеорологијата некогаш била ограничена на краткорочни претпоставки, така и вселенската прогноза сè уште е во развој. Овој модел претставува важен исчекор кон систем што ќе може не само да реагира, туку и да предвидува.

Во ера кога нашата зависност од сателитските и дигиталните технологии е во постојан подем, разбирањето на најсилните експлозии на нашата ѕвезда не е само научна љубопитност туку прашање на глобална инфраструктурна безбедност.