Овие денови се одржува Светскиот економски форум во Давос (Швајцарија) на кој учествуваат близу 65 шефови на држави и влади и од кои шест се лидери на Г7, заедно со речиси 850 врвни извршни директори и претседатели на компании, многу научници, претставници на разни организации и други. Таму учествува и македонска делегација предводена од премиерот Христијан Мицкоски.
Додека ја пишувам колумнава се случуваат бурни настани на форумот во Давос со голема динамика. Пред самиот почеток на собирот имаше мошне напната атмосфера бидејќи претседателот на САД, Доналд Трамп изјави дека ќе го преземат Гренланд, ако треба и со воена сила. Се закани повторно со воведување високи царински стапки кон земјите на ЕУ кои се противат на намерите на САД за Гренланд. Можеби тоа беше причината политичките лидери на неколку големи европски земји (Франција, Германија и други) да го напуштат собирот два дена по почетокот, односно пред пристигнувањето на Трамп. Но, на третиот ден Трамп ја смени реториката дека нема да употреби сила, туку дека ќе води преговори за Гренланд. Наводно постигната е согласност за изградба на т.н. “златна купола“ што претставува антиракетен штит на дел од Арктикот од страна на САД и некои НАТО земји.
Треба да се напомне дека по иницијатива на Доналд Трамп, на форумот е промовиран и “Одбор за мир“ за што е потребна поширока политичка елаборација бидејќи со тоа драстично ќе се менува светскиот поредок во однос на политиката, економијата, безбедноста и друго.
Познато е дека САД се повлекоа од Парискиот договор за климатските промени, коишто Доналд Трамп ги нарече дека се една голема измама. Уште повеќе, тој ја стимулира употребата на фосилни горива за да се зголеми економскиот развој на неговата земја. Организаторот на форумот примени тактика која ја зема предвид политичката чувствителност на Доналд Трамп на климатските промени. Сè што директно се заканува да ја намали употребата на фосилни горива е потенцијална провокација за американскиот претседател. Однапред е планирано на сесиите на форумот темите за штетите и намалувањето на климатските промени да бидат значително помалку застапени отколку во претходните години.
Ме чуди односот на лидерите на земјите членки на ЕУ. Тие категорично беа против заземањето на Гренланд од страна на САД, но бараа постигнување на компромис за заедничка одбрана на островот од трети сили (Русија и Кина). Во тој правец се договара изградба на т.н. “Златна купола“. Но, ЕУ не гукна ни збор за односот на САД кон климатските промени и за нивното интензивирање на примената на фосилни горива. Причината е јасна: се плашат од воведување на повисоки царински стапки, што Трамп многу често ги користи тоа како оружје за спроведување на интересите на својата земја.
Темата за климатските промени е постојано актуелна во цел свет, а ако малку се подзаборави, екстремните временски непогоди веднаш потсетуваат. Пред неколку месеци имаше големи горештини, а потоа и силни урагани со поплави во југоисточна Азија. Пред две недели во Австралија, а пред една недела во Аргентина имаше големи горештини и шумски пожари на илјадници хектари. Во Јужна Европа има интензивни врнежи и поплави, слично време се очекува во делови од САД. Но, најмногу страдаат сиромашните земји кои имаат најмали емисии на стакленички гасови.
Веќе 35 години во координација со Обединетите Нации (ОН) и во национални рамки сите земји во светот преземаат мерки за намалување на емисиите на стакленички гасови. Секоја година има климатски самит во организација на ОН, се изработуваат документи со евиденција на емисиите и планови за нивно намалување, мерки за адаптација итн. Во тој поглед межеби најнапредна е Европската Унија која планира да биде климатски неутрална до 2050 година, а и сите земји во светот работат на воведување / користење на обновливи извори на енергија што денес ја нарекуваме зелена транзиција.
Но, САД го рушат овој “зелен бран“, а тоа го користат земјите богати со нафта и гас и големите корисници: САД, Саудиска Арабија, Русија, Кина, Иран, ОАЕ и Индија. Тука треба да се спомнат и големите мултинационални компании. Според пишувањето на “Гардијан“ кое го пренесува интернет порталот МКД.МК половина од глобалните емисии на јаглерод диоксид кои ја поттикнаа климатската криза во 2024 година доаѓаат од само 32 компании за фосилни горива. Најголеми загадувач под државна контрола бил “Сауди Арамко“, додека во категоријата компании во сопственост на инвеститори бил “Ексон Мобил“.
Според истражувањата на илјадници научници кои работат на климатските промени, ако глобалното затоплување ја премине границата од 2оС во споредба со прединдустрискиот период (1850 г.), планетата Земја ќе има големи неповратни штети, а можно е огромно оштетување до уништување. Моментално прагот од 1,5оС е достигнат и без драстични мерки релативно бргу ќе се приближиме до 2оС.
Д-р Ристо Цицонков, редовен професор
Машински факултет – Скопје
Импресии од Светскиот економски форум. Годишен состанок 2026 во Давос Клостерс, Швајцарија, 19 јануари. Фото: Ciaran McCrickard / World Economic Forum
Board of Peace, Aljaksandr Ganewitsch, Ambassador to Switzerland, Belarus Government, Belarus;
Ayman Al Safadi, Deputy Prime Minister and Minister of Foreign Affairs and Expatriates of the Hashemite Kingdom of Jordan;
Donald J. Trump, President of the United States of America;
Faisal bin Farhan Al Saud, Minister of Foreign Affairs of Saudi Arabia;
Hakan Fidan, Minister of Foreign Affairs of Türkiye;
Ilham Aliyev, President of the Republic of Azerbaijan;
Isa bin Salman bin Hamad Al Khalifa, Minister of the Prime Minister’s Court of the Kingdom of Bahrain;
Jared Kushner, Founder and Chief Executive Officer, Affinity Partners, USA;
Javier Milei, President of Argentina;
Karoline Leavitt, White House Press Secretary, USA;
Kassym-Jomart Tokayev, President of Kazakhstan;
Khaldoon Khalifa Al Mubarak, Group Chief Executive Officer, Mubadala Investment Company, United Arab Emirates;
Marco Rubio, US Secretary of State;
Mian Muhammad Shehbaz Sharif, Prime Minister of Pakistan;
Mohammed Bin Abdulrahman Al Thani, Prime Minister and Minister of Foreign Affairs of the State of Qatar;
Nasser Bourita, Minister of Foreign Affairs, African Cooperation and Moroccan Expatriates of the Kingdom of Morocco;
Nickolay Mladenov, High Representative for Gaza, Board of Peace, USA;
Nikol Pashinyan, Prime Minister of the Republic of Armenia;
Prabowo Subianto, President of Indonesia;
Santiago Peña, President of Paraguay;
Shavkat Mirziyoyev, President of Uzbekistan;
Steve Witkoff, Special Envoy for Peace Missions, US Department of State;
Viktor Orban, Prime Minister of Hungary;
Vjosa Osmani-Sadriu, President of Kosovo, at the World Economic Forum Annual Meeting 2026 in Davos-Klosters, Congress Centre, Switzerland, 22 January. Copyright: World Economic Forum/Valeriano Di Domenico
Board of Peace, Aljaksandr Ganewitsch, Ambassador to Switzerland, Belarus Government, Belarus;
Ayman Al Safadi, Deputy Prime Minister and Minister of Foreign Affairs and Expatriates of the Hashemite Kingdom of Jordan;
Donald J. Trump, President of the United States of America;
Faisal bin Farhan Al Saud, Minister of Foreign Affairs of Saudi Arabia;
Hakan Fidan, Minister of Foreign Affairs of Türkiye;
Ilham Aliyev, President of the Republic of Azerbaijan;
Isa bin Salman bin Hamad Al Khalifa, Minister of the Prime Minister’s Court of the Kingdom of Bahrain;
Jared Kushner, Founder and Chief Executive Officer, Affinity Partners, USA;
Javier Milei, President of Argentina;
Karoline Leavitt, White House Press Secretary, USA;
Kassym-Jomart Tokayev, President of Kazakhstan;
Khaldoon Khalifa Al Mubarak, Group Chief Executive Officer, Mubadala Investment Company, United Arab Emirates;
Marco Rubio, US Secretary of State;
Mian Muhammad Shehbaz Sharif, Prime Minister of Pakistan;
Mohammed Bin Abdulrahman Al Thani, Prime Minister and Minister of Foreign Affairs of the State of Qatar;
Nasser Bourita, Minister of Foreign Affairs, African Cooperation and Moroccan Expatriates of the Kingdom of Morocco;
Nickolay Mladenov, High Representative for Gaza, Board of Peace, USA;
Nikol Pashinyan, Prime Minister of the Republic of Armenia;
Prabowo Subianto, President of Indonesia;
Santiago Peña, President of Paraguay;
Shavkat Mirziyoyev, President of Uzbekistan;
Steve Witkoff, Special Envoy for Peace Missions, US Department of State;
Viktor Orban, Prime Minister of Hungary;
Vjosa Osmani-Sadriu, President of Kosovo, at the World Economic Forum Annual Meeting 2026 in Davos-Klosters, Congress Centre, Switzerland, 22 January. Copyright: World Economic Forum/Valeriano Di Domenico
Conversation with Elon Musk session with Elon Musk, CEO, Tesla; Chief Engineer, SpaceX; CTO, xAI; Laurence D. Fink, Chair and CEO, BlackRock; Interim Co-Chair, World Economic Forum; at the Official, on 22/1/2026 from 16:30 to 17:00 in the Congress Centre – Congress Hall (Zone C), Plenary. (conversation/musk). ©️2026 World Economic Forum / Ciaran McCrickard
Velocity of the Blue Economy session with Apostolos Tzitzikostas, Commissioner for Sustainable Transport and Tourism, European Commission; Boudewijn Siemons, Chief Executive Officer, Port of Rotterdam, Netherlands; David Gelles, Managing Correspondent, New York Times, USA; Meenakshi (Meena) Wadhwa, Director, Scripps Institution of Oceanography, University of California, San Diego, USA; Sakti Wahyu Trenggono, Minister of Marine Affairs and Fisheries of Indonesia; Subaih Abdul Aziz Al-Mukhaizeem, Minister of Electricity, Water and Renewable Energy and Minister of Finance and Acting Minister of State for Economic Affairs and Investment of Kuwait; at the World Economic Forum Annual Meeting 2026 in Davos-Klosters, Switzerland, on 22/1/2026 from 09:00 to 09:45 in the Kurpark Village – Aspen 4 (Zone K), Stakeholder Dialogue. (ocean-positive business). ©2026 World Economic Forum / Thibaut Bouvier