15.5.1836 – За првпат забележани “перлите” при затемнувањето на Сонцето

Британскиот астроном Френсис Бејли за првпат ги забележува “перлите” за време на ануларното затемнување на Сонцето и правилно заклучува дека ефектот се должи на лунарниот релјеф. Неправилностите на Месечевиот профил, “виновни” за феноменот, се точно познати од опсервациите при привременото затскривање на ѕвездите. Па така, астрономите имаат прилично добра претстава кои Месечеви планини и долини имаат клучна улога во појавата на ефектот на Бејлиевите перли уште пред да настапи затемнувањето на Сонцето. Ефектот е видлив само неколку секунди на централниот дел од патеката на затемнувањето, додека на рабовите од патеката на сенката тој може да се набљудува и 1 до 2 минути. (Н. С.)

15.5.1859 – Роден е Пјер Кири

Пјер Кири (1859-1906) е француски физичар, еден од татковците на современата физика. Кири е најпознат по неговата пионерска работа во областа на радиоактивноста, но покрај ова, тој има огромен придонес и во изучувањето на кристалографијата, магнетизмот и пиезоелектрицитетот. Во 1903 година, заедно со неговата жена Марија Склодовска-Кири, ја добиваат Нобеловата награда за физика како “признание за извонредната работа на нивното заедничко истражување на феноменот на радијацијата, којшто го откри Aнри Бекерел”. Единицата мерка за радиоактивност, Кири, го носи неговото име. (Н. С.)

15.5.1918 – Почеток на првата редовна воздушна пошта

Технологијата во служба на комуникацијата доби нов замав во 1918 година, кога беше воспоставена првата редовна линија за воздушна пошта во САД, на релација Њујорк – Филаделфија – Вашингтон. Иако денес ова ни изгледа како рутина, тогаш користењето на авиони за пренос на информации наместо возови беше револуционерен чекор кој ја постави основата за модерната логистика и брзиот транспорт.

15.5.1941 – Прв лет на британскиот млазен авион Gloster E.28/39

Во екот на Втората светска војна, на овој датум полета првиот британски авион со млазен мотор, Gloster E.28/39. Ова беше практичен доказ за генијалноста на Сер Френк Витл, кој го конструираше турбомлазниот мотор. Овој лет засекогаш ја промени авијацијата, означувајќи го преминот од пропелерски авиони кон ерата на брзините што ги познаваме денес.

15.5.1958 – Лансиран е Спутник 3

На овој ден, Советскиот Сојуз го лансираше Спутник 3, масивна автоматска научна лабораторија во орбитата. За разлика од неговите претходници, овој сателит беше опремен со голем број инструменти за истражување на горниот слој на атмосферата, магнетното поле на Земјата и космичкото зрачење. Иако неговиот магнетофон откажа, податоците што ги испрати преку радио-врска беа клучни за разбирање на околината во која денес оперираат модерните сателити.

15.5.1963 – Лансирана е капсулата Faith 7 

Астронаутот Гордон Купер беше лансиран со капсулата Faith 7 на последната и најдолга мисија од програмата Mercury. Овој лет беше вистински тест за човековата издржливост и прецизноста на тогашната електроника. Купер помина 34 часа во орбитата, правејќи 22 круга околу Земјата. Интересно е што при крајот на мисијата, системите за автоматска контрола откажаа, па Купер мораше рачно да управува со капсулата за време на критичното враќање во атмосферата – подвиг кој влезе во аналите на инженерската снаодливост.

15.5.2001 – Најавено отворањето на првата продавница на Епл

Епл компјутери ги објави плановите за отворање на синџир продавници за малопродажба. До крајот на истата година во САД беа отворени дваесет и пет продавници. Веста ја објави Стив Џобс  на специјалниот прес-настан организиран во првата продавница на Епл, сместена на вториот кат на центарот Тајсонс. Продавницата, заедно со втората локација во Вашингтон, беше отворена неколку дена подоцна, на 19 мај. Во тоа време, планот на Епл генерално се водел од “експерти“ за технологија, осудени на неуспех. Mалопродажните објекти на Apple сега се сметаат за еден од катализаторите на огромниот раст на оваа компанија. (И. З.)

15.5.2009 – Сервисирање на Хабл 

При мисијата STS-125 астронаутите од шатлот Атлантис ја извршија втората од петте екстремно сложени вселенски прошетки за поправка и надградба на телескопот Хабл. Оваа мисија беше технолошко ремек-дело – астронаутите заменија повеќе застарени сензори и инсталираа нови батерии и камери во услови на микрогравитација. Благодарение на оваа прецизна инженерска интервенција, Хабл продолжи да ни испраќа кристално јасни слики од длабоката вселена уште многу години потоа.

15.5.2024 – Интеграција на напредната AI инфраструктура

Во мај 2024 година, веднаш по големата конференција Google I/O, на овој датум започна масовната имплементација на мултимодалните AI модели во секојдневните дигитални алатки. Ова означи пресвртница во тоа како софтверот го разбира контекстот – не само преку текст, туку и преку звук, слика и видео во реално време. Овој период се смета за почеток на ерата на „AI соработници“ кои ја трансформираа продуктивноста во програмирањето и креирањето содржини.