Лекот баксдростат, кој се зема еднаш дневно, би можел да ги замени хируршките интервенции кај дел од пациентите со хипертензија. Неочекуваното откритие е дека неговото дејство можеби не завршува само со регулирање на крвниот притисок, туку и со уништување на клетките што предизвикуваат прекумерно производство на хормонот алдостерон.
Еден релативно нов лек за висок крвен притисок би можел да отвори пат кон поинаков пристап во лекувањето на една поспецифична форма на хипертензија. Наместо доживотно земање лекови или хируршко отстранување на надбубрежната жлезда, можно е да биде доволен временски ограничен третман со таблети.
Станува збор за баксдростат (baxdrostat), лек развиен за да го блокира создавањето на алдостерон, хормон што се произведува во надбубрежните жлезди и којшто има важна улога во регулирањето на крвниот притисок. Алдостеронот ги поттикнува бубрезите да задржуваат натриум и вода, а со тоа го зголемува волуменот на крвта и крвниот притисок.

Слика: ЕМИТЕР/ВИ
Но, истражувачите откриле и нешто неочекувано кај оние што овој лек го користат: покрај намалувањето на производството на хормонот, лекот можеби ги уништува и клетките што го произведуваат во прекумерни количества.
Ова е особено важно за пациентите со примарен алдостеронизам, состојба во која надбубрежните жлезди лачат премногу алдостерон, независно од нормалните механизми за регулација. Кај дел од нив причината се мали, бенигни јазли (аденоми) во надбубрежните жлезди. Оваа состојба може да предизвика тешко контролирана хипертензија и да го зголеми ризикот од срцеви и мозочни удари.
Вообичаениот начин на лекување на оваа форма на хипертензија, кога причината е локализиран тумор, е хируршко отстранување на зафатената надбубрежна жлезда. Но, според новото истражување, баксдростат би можел да постигне сличен ефект без операција.
Неочекуваното откритие произлегло од дополнителна анализа на клиничко испитување на лекот. Кај 14 пациенти кај кои бил забележан особено добар одговор на терапијата, систолниот крвен притисок се намалил во просек за околу 25 mmHg. Тие продолжиле да го земаат лекот уште шест до 12 месеци, по што терапијата била прекината.
Она што ги изненадило истражувачите е дека намалениот крвен притисок се одржал и по прекинот на лекувањето, во некои случаи и до две години. Ова укажува дека лекот можеби не само што привремено го блокира производството на алдостерон, туку предизвикува и подолготрајни промени во клетките што го создаваат.
Едно од можните објаснувања е дека блокирањето на синтезата на алдостерон предизвикува создавање реактивни кислородни соединенија – молекули што во поголеми количества можат да ги оштетат клетките и да доведат до нивно изумирање.
Резултатите се објавени во The New England Journal of Medicine.
Сепак, истражувачите предупредуваат дека станува збор за мал број пациенти и дека сè уште не може да се зборува за докажан траен лек. Потребни се поголеми и подолготрајни клинички испитувања за да се потврди дали ефектот навистина претставува трајно отстранување на причината за болеста.
Баксдростат веќе направи значаен чекор кон поширока клиничка примена. Во САД е одобрен во 2026 година за возрасни пациенти чиј крвен притисок останува недоволно контролиран и покрај употребата на други лекови. На 12 ноември 2026 година, Европската агенција за лекови (EMA) објави позитивно мислење за негово одобрување во Европската Унија. Во Велика Британија, пак, институтот NICE ја разгледува можноста лекот да биде достапен преку националниот здравствен систем, со очекувана одлука во април 2027 година.
Ако идните истражувања ги потврдат досегашните наоди, баксдростат би можел да претставува значаен пресврт во третманот на примарниот алдостеронизам. Наместо доживотна терапија или хируршка интервенција, дел од пациентите можеби ќе имаат потреба само од ограничен период на лекување со таблета.
Тоа би било важен чекор кон лекување што не ги контролира само симптомите, туку ја отстранува и самата причина за болеста.