Две нови генетски истражувања, објавени во списанието Nature, фрлаат нова светлина врз потеклото и ширењето на германските и келтските јазици во Европа. Анализирајќи илјадници геноми на луѓе што живееле пред повеќе илјади години, научниците идентификувале миграциски движења што можеби биле клучни за ширењето на овие јазични групи, но и за нивната денешна географска распространетост.
Истражувањата се засноваат на анализа на повеќе од 4700 антички човечки геноми, вклучувајќи и над 700 новосеквенционирани примероци. Генетските податоци биле споредени со археолошките наоди и со сознанијата на историската лингвистика, со цел да се реконструираат миграциите на древните европски популации и нивната можна поврзаност со ширењето на јазиците.
Во времето пред околу 2500 години, келтските јазици биле распространети на голем дел од Европа, вклучувајќи ги териториите на денешна Франција, Шпанија и Италија. Наспроти нив, раните германски јазици пред околу 3000 години најверојатно биле ограничени на помал простор во северна Германија, Скандинавија и крајбрежјето на Балтичкото Море.
Миграцијата што ги проширила германските јазици
Едно од најинтересните откритија е поврзано со досега недоволно позната популација која пред околу 4000 години пристигнала во Шведска, веројатно од балтичкиот регион. Нејзиното генетско наследство подоцна се проширило низ Скандинавија, а потоа и во други делови на Европа.

Според истражувачите, временската и географската распространетост на оваа генетска компонента се совпаѓа со досегашните лингвистички претпоставки за ширењето на раните германски јазици. Нејзино присуство е забележано во јужна Скандинавија и северна Германија пред околу 3000 години, а околу еден милениум подоцна и во централна, јужна и западна Европа, вклучувајќи ги и Британските Острови.
Особено значајно е што истото генетско наследство е пронајдено и кај англосаксонски поединци во Британија, кои зборувале ран облик на германски јазик, претходник на староанглискиот. Тоа претставува дополнителен аргумент дека миграциите на населението придонеле за ширењето на германските јазици.
Истражувањето открило и едно интересно движење во спротивна насока. Пред околу 1500 до 1200 години, население од северна Германија и јужен Јитланд се преселило кон Данска и јужна Шведска. Оваа миграција временски се совпаѓа со појавата на старонордискиот јазик, претходник на денешните скандинавски јазици, како и со периодот на викиншкото влијание во регионот.
Келтските јазици можеби потекнуваат од Централна Европа?
Второто истражување се занимава со прашањето што со децении ги преокупира лингвистите: каде настанале келтските јазици и како се прошириле низ Европа?
Научниците идентификувале неколку големи миграциски движења, но особено внимание привлекува ширењето на население од источна Централна Европа кон запад, во периодот пред околу 3200 до 2800 години. Неговото генетско наследство било откриено во области на денешна Франција, Британските Острови, североисточна Шпанија и Италија.

Овие резултати повеќе се совпаѓаат со таканаречениот модел „Келтите од Истокот“, според кој келтските јазици се формирале во источниот дел на Централна Европа, а потоа се ширеле кон запад, отколку со теоријата за нивно потекло од атлантското крајбрежје.
Сепак, истражувачите нагласуваат дека генетските податоци не можат директно да откријат на кој јазик зборувале древните луѓе. Јазиците можат да се шират и преку трговија, културни контакти и прифаќање на нови општествени практики, без притоа да дојде до значајно преселување или генетска промена на населението.
Токму затоа, овие резултати не претставуваат конечен одговор на прашањето за потеклото на келтските и германските јазици, туку нова можност за проверка на досегашните историски и лингвистички теории.
Она што е особено значајно е дека древната ДНК сè повеќе станува важна алатка за реконструкција на европското минато. Со нејзина помош, научниците не ги откриваат зборовите што ги користеле нашите предци, но можат да ги следат нивните патувања, контактите и мешањето на популациите – процеси што, очигледно, оставиле длабока трага и врз јазичната карта на денешна Европа.