Како молекула што може да врзе до 1000 пати повеќе вода од сопствената маса, хијалуронската киселина има важна улога во одржување на влажноста и структурата на ткивата. Од заштита на очите и заздравување на раните до третмани за кожа и зглобови, нејзините медицински примени постојано се прошируваат.
Иако хијалуронската киселина најчесто ја поврзуваме со креми против брчки и со естетски третмани, таа има многу поважна улога од разубавувањето на кожата. Оваа природна молекула е составен дел од човечкото тело, каде помага во задржување на водата, ја одржува структурата на ткивата и учествува во процесите на нивно обновување.
Хијалуронската киселина е полисахарид – долга молекула составена од повторувачки шеќерни единици. Нејзината структура овозможува врзување на големи количества вода – и до 1000 пати поголеми од сопствената маса, особина што ја прави особено важна за ткивата во кои влажноста е пресудна, како кожата, внатрешноста на окото и зглобовите.
Скелетна формула на хијалуронан — полимер составен од D-глукуронска киселина и N-ацетил-D-глукозамин, поврзани преку наизменични β-(1→4) и β-(1→3) гликозидни врски. Изработено со ChemDoodle 8.1.0 и Adobe Illustrator CC 2015. (извор: Википедија)
Но, нејзината функција не завршува тука. Таа создава средина во која клетките полесно се организираат и обновуваат, што е важно при заздравувањето на повредените ткива. Дополнително, нејзината молекуларна структура може да послужи како носач за други супстанции. Затоа научниците ја истражуваат нејзината употреба во регенеративната медицина и во напредните системи за испорака на лекови, со кои терапевтските супстанции би можеле понасочено да стигнат до местото каде што се потребни.
Во офталмологијата, хијалуронската киселина се користи за заштита на очните ткива при хируршки интервенции, но и како состојка на вештачките солзи за ублажување на сувоста и иритацијата. Таа создава заштитен слој на површината на окото, кој помага да се намали влијанието на надворешните надразнувачи.
Слични својства ја прават корисна и во оториноларингологијата. Препаратите со хијалуронска киселина се применуваат за навлажнување на слузницата на носот и грлото, а во одредени хируршки интервенции можат да придонесат за подобро заздравување. Истражувања укажуваат дека геловите со оваа молекула можат да ги подобрат резултатите од тимпанопластиката – операција со која се поправа оштетено или перфорирано тапанче.
Во гинекологијата, препаратите во форма на гелови, кремови и вагинални супозитории се користат за ублажување на сувоста и за поддршка на обновувањето на слузницата. Примената не е ограничена само на оваа област: при одредени хронични заболувања на мочниот меур, нејзиното внесување директно во мочниот меур може да создаде заштитен слој на слузницата и да ги ублажи симптомите.
Хијалуронската киселина има улога и во поддршката на пациентите што примаат хемотерапија или радиотерапија. Препаратите за оралната слузница можат да ја намалат иритацијата и болката, да создадат заштитна бариера и да помогнат во заздравувањето на раничките.
Кога кожата ќе се повреди, на организмот му е потребна соодветна средина за да ги обнови оштетените ткива. Хијалуронската киселина може да дејствува како привремена молекуларна „скела“ што го поддржува движењето и организацијата на клетките вклучени во поправката.
Таа учествува во процесите поврзани со создавањето колаген и нови крвни садови, кои носат кислород и хранливи материи до повреденото место. Поради тоа, гелови, преврски и други биоматеријали што ја содржат се користат при третман на различни рани, изгореници и улкуси, како и при заздравување по хируршки интервенции.
Една од најдискутабилните примени е таканаречената вискосуплементација – вбризгување хијалуронска киселина во зглобот, најчесто кај пациенти со артроза на коленото или колкот.
Во здравите зглобови, хијалуронската киселина е дел од течноста што го подмачкува зглобот и го намалува триењето. Со возраста и развојот на заболувањето, својствата на оваа течност може да се променат. Инјекциите имаат цел да го подобрат подмачкувањето и да ја намалат болката, но научните резултати не се еднозначни. Големината на ефектот зависи и од конкретниот препарат, а придобивките кај дел од пациентите се скромни.
Но, не секоја хијалуронска киселина е иста. Препаратите се разликуваат според молекуларната маса, начинот на хемиско поврзување и потеклото. Овие разлики можат да влијаат врз нивното дејство и подносливост. Поради тоа, резултатите од истражувањата не треба да се генерализираат на сите производи.
Во кожата, хијалуронската киселина помага да се одржат влажноста, еластичноста и компактноста на ткивото. Нејзиното количество се менува со возраста, што придонесува за сувост и појава на брчки. Кремовите и геловите со оваа молекула ја подобруваат хидратацијата, додека дермалните филери се користат за пополнување на брчки и враќање на изгубениот волумен.
Современите формулации овозможуваат комбинирање молекули со различна големина и својства, со цел да се постигне подолготрајно дејство или да се подобрат одредени карактеристики на препаратот.
Од очната површина до зглобовите и кожата, хијалуронската киселина покажува колку една природна молекула може да има разновидни функции. Нејзиниот потенцијал не се сведува на убавината: вистинското значење лежи во способноста да ја задржува водата, да ги поддржува ткивата и да создава услови за нивно обновување. А како и кај секоја медицинска технологија, конкретната корист зависи од начинот на примена, формулацијата и доказите за ефикасноста.