Денес, 12 август 2026 година, Земјата е сведок на еден од најфасцинантните небесни спектакли во овој деценински циклус. По речиси три децении чекање, целосно затемнување на Сонцето повторно ќе биде видливо од просторите на Европа, нудејќи им на милиони луѓе ретка можност да го доживеат денот претворен во ноќ. Но, колку спектакуларно ќе изгледа настанот ќе зависи од тоа каде се наоѓаме.
Тесната сенка на Месечината (умбра) ќе патува преку северните делови на планетата – спуштајќи се најнапред над северна Русија, за потоа да продолжи да се движи од Арктикот преку источниот дел на Гренланд и западниот на Исланд, преку северниот Атлантик, спуштајќи се до Шпанија и зафаќајќи мал дел од Португалија. Во тој тесен појас набљудувачите ќе можат да го видат моментот кога Месечината целосно ќе го покрие Сонцето.
Најдобриот поглед го имаат Исланд и Шпанија. За Исланд ова е прво видливо тотално затемнување од островот по повеќе од половина век. Појасот на тотално затемнување поминува директно преку западот на земјата, при што главниот град Рејкјавик се наоѓа токму во зоната каде Сонцето ќе биде целосно заклонето нешто повеќе од една минута.
Но Пиринејскиот полуостров е вистинската „ѕвезда“ на денешниот настан. Членови на Скопското Астрономско Друштво отпатуваа за Шпанија од каде ќе го набљудуваат овој небесен спектакл. Секако, очекуваме целосен извештај и спектакуларни фотографии, а се надеваме дека условите ќе им дозволат и директно јавување и неколкуминутен пренос од најспектакуларните моменти на тоталитетот. Според нивните ветувања преносот во живо треба да започне околу 20 часот и 20 минути на фејсбук страницата на Скопското Астрономско Друштво.
Сенката треба да го пресече Иберискиот простор од северниот брег, поминувајќи преку Ла Коруња, Билбао, Овиедо, Сантандер и движејќи се сè до истокот каде ќе помине преку Валенсија, Кастељон и Балеарските Острови. Во градови како Бургос и Сарагоса, фазата на тоталитет ќе нуди речиси две минути потполна темнина. Дополнителен драматичен ефект во Шпанија е фактот што затемнувањето се случува доцна попладне, непосредно пред зајдисонце, создавајќи редок феномен каде короната на Сонцето ги допира морските хоризонти.
За разлика од делумните затемнувања кои нудат само лесно придушување на светлината, денешното тотално затемнување над Шпанија донесува неколку минути чиста магија. За време на тоталитетот, дневната светлина драматично се намалува, а кога Месечината целосно ќе го покрие сончевиот диск, температурата нагло паѓа, птиците замолчуваат мислејќи дека настапила ноќ. На небото, околу црната силуета на Месечината, се појавува Сончевата корона која инаку е невидлива за човечкото око. Нежниот, сребренест прстен што ќе биде видлив околу Месечината е всушност исклучително разредената и жешка надворешна атмосфера на Сонцето.
Иако целосната фаза ќе трае само неколку минути, во повеќето места во појасот на тоталитетот таа ќе биде пократка од две минути. Во близина на централниот дел на патеката може да трае нешто подолго, но сепак помалку од две и пол минути.
А каде сме ние? Иако појасот на тотална темнина (100% покриеност) не минува директно низ нашите географски широчини, Балканот и Македонија не се изоставени од овој спектакуларен космолошки настан.
Од Македонија денес може да се набљудува многу силно делумно затемнување. Од нашата територија ќе може да се види само мал дел од Сонцето покриен со Месечината. Покриен ќе биде релативно мал дел од сончевиот диск, околу 12%.
Во Скопје затемнувањето ќе започне околу 19 часот и 29 минути, максимумот ќе биде околу 19 часот и 36 минути, а појавата ќе заврши околу 19 часот и 39 минути со зајдисонце. Важно: при набљудување на делумната фаза никогаш не треба директно да се гледа во Сонцето без соодветни заштитни очила или филтер за набљудување на Сонцето. Обичните очила за сонце не се безбедни.
ВНИМАНИЕ: Заштитете ги вашите очи при набљудување на затемнувањето!
Никогаш не гледајте директно во Сонцето, без никакви заштитни очила. УВ зрачењето од Сонцето може да ја изгори мрежницата во вашите очи што резултира со трајно оштетување на видот, па дури и слепило.
Најдобар начин за безбедно следење на целосното затемнување на Сонцето е да носите специјални заштитни очила за набљудување на сонцето или, пак, да проектирате слика од затемнетото Сонце со помош на едноставен проектор од видот на „камера опскура“ – во средината на едно парче тенок картон со игла направете дупка, наместете го картонот да биде поставен нормално на сончевите зраци, а во неговата сенка, на растојание од околу половина метар поставете паралелно на него бел мазен картон (или бела хартија залепена на картон).
Пренос во живо од целосното затемнување на Сонцето со погледи од телескоп, снимки од истражувачки авион кој ќе ја брка сенката на Месечината, коментари од научници/експерти, и уште повеќе, ќе може да проследите на јутјуб каналот на НАСА тука
Денешниот ден е потсетник за совршената математичка прецизност на универзумот — момент во кој природата ни приредува бесплатна, а непреценлива лекција по астрономија. Имено, причината поради која затемнувањата се можни е една од оние прекрасни геометриски случајности на природата. Сонцето е околу 400 пати поголемо од Месечината, но истовремено е приближно 400 пати подалеку од Земјата. Затоа, гледано од нашата планета, двете тела можат речиси совршено да се преклопат на небото.